Öz

Amaç

Bu çalışma; evde perkütan endoskopik gastrostomi (PEG) veya nazogastrik (NG) tüpü ile beslenen hastaların bakım verenlerinde bakım yükü, komplikasyon profili, bilgi düzeyi ve yaşam kalitesini (YK) değerlendirmeyi; PEG ve NG grupları arasındaki farklılıkları ortaya koymayı ve fiziksel YK ile bakım yükünün bağımsız yordayıcılarını belirlemeyi amaçlamaktadır.

Yöntem

Kesitsel tanımlayıcı tasarımlı bu çalışmaya, bir evde sağlık birimine kayıtlı 338 enteral beslenme [evde enteral beslenme (EEB)] hastasının bakım verenlerinden ardışık örnekleme yöntemiyle seçilen 156 kişi dahil edilmiştir. Veriler; Zarit bakıcı yük ölçeği (ZBY), SF-12 YK ölçeği [fiziksel bileşen özeti (FBO)], araştırmacı geliştirmesi bilgi düzeyi formu ve bakım komplikasyonları formu (BKF) ile yüz yüze toplanmıştır. Analizlerde Mann-Whitney U testi, Bonferroni düzeltmeli Kruskal-Wallis testi, Spearman korelasyonu, ki-kare/Fisher’ın kesin testi ve çoklu regresyon [SF-12 FBO için sıradan en küçük kareler (SEK); ZBY için Huber-T robust regresyon] kullanılmış; etki büyüklükleri r ve η² olarak raporlanmıştır.

Bulgular

Bakım verenlerin %81,4’ü kadın olup yaş ortalaması 47,1±13,1 yıldır. ZBY ortalaması 41,08±8,21; %62,2’si yüksek bakım yükü kategorisindedir. SF-12 FBO 37,77±6,68 ile popülasyon normunun (50) belirgin altında; bakım verenlerin %96,8’i norm ortalamasının altında kalmıştır. En sık komplikasyonlar ishal (%58,3), kilo kaybı (%49,4) ve sıklık sorunudur (%39,7). PEG bakım verenlerinde eğitim oranı (%55,2 vs. %7,5, p<0,001), bilgi puanı (r=0,26, p=0,001) ve komplikasyon yükü (r=0,19, p=0,016) NG grubundan anlamlı biçimde farklıdır. Tüple besleme eğitimi aldığını bildiren bakım verenlerin bilgi puanları daha yüksek olmakla birlikte (p<0,001), eğitim durumu komplikasyon yükü, bakım yükü veya YK’de anlamlı bir farklılıkla ilişkili bulunmamıştır. SF-12 FBO’nun tek bağımsız yordayıcısı yaştır (β=-0,240, p<0,001); ZBY’yi günlük bakım saati (β=0,184, p=0,009), komplikasyon sayısı (β=0,627, p=0,027), yaş (β=0,102, p=0,020) ve bakım verme süresi (β=-0,051, p=0,001) bağımsız olarak yordamıştır.

Sonuç

EEB hastalarının bakım verenlerinin fiziksel sağlık düzeyi popülasyon normlarının belirgin biçimde altındadır. Eğitim almış olmak daha yüksek bilgi düzeyiyle ilişkili bulunmakla birlikte, daha iyi klinik veya bakım verene özgü sonuçlarla ilişkili bulunmamıştır. Evde sağlık hizmetlerinde sürdürülebilir bakım veren desteği, düzenli izlem ve multidisipliner müdahaleler, tek seferlik eğitimin ötesinde gereklidir.