Öz
Amaç
Bu çalışmada, femur başı osteonekrozu (FBON) erken evresindeki hastalarda, otolog iliak krest kansellöz kemik grefti ve demineralize kemik matrisi (DKM) ile desteklenmiş tek aşamalı kor dekompresyon uygulamasının orta ve uzun vadeli klinik ve radyolojik sonuçları değerlendirilmiş; özellikle lezyon boyutuna odaklanarak tedavi başarısızlığını öngören faktörler araştırılmıştır.
Yöntem
Ocak 2011-Kasım 2024 tarihleri arasında tek merkezde Ficat evre I–III FBON tanısı ile biyolojik olarak desteklenmiş tek aşamalı kor dekompresyon uygulanan 42 hasta (50 kalça) retrospektif olarak incelendi. Altmış beş yaş üzerindeki hastalar ile daha önce kalça cerrahisi geçirmiş, vasküler hastalığı, septik artriti veya osteomiyeliti olan bireyler dışlandı. Ameliyat öncesi lezyon boyutu, manyetik rezonans görüntüleme üzerinden modifiye Kerboul yöntemiyle değerlendirildi. Birincil sonuç ölçütü, total kalça artroplastisine (TKA) geçiş olup, bu durum tedavi başarısızlığı olarak kabul edildi. TKA’sız sağkalım Kaplan-Meier yöntemiyle analiz edildi; grup farkları log-rank testi ile değerlendirildi. Cox regresyon modeliyle TKA riskini öngören faktörler belirlendi.
Bulgular
Ortalama 56,7 aylık takipte 15 kalça (%30) TKA’ya dönüştü. TKA’sız sağkalım oranları 12 ayda %95,9, 24 ayda %82,0 ve 60 ayda %62,6 idi. Modifiye Kerboul kategorilerine göre sağkalım anlamlı olarak farklılık gösterdi (p=0,024); orta ve büyük lezyonlarda oranlar düşüktü. Ficat evreleri arasında anlamlı fark saptanmadı (p=0,066). Çok değişkenli analizde, lezyon boyutu bağımsız bir başarısızlık belirleyicisi olarak kaldı [orta vs. küçük: tehlike oranı (HR) 5,74; büyük vs. küçük: HR 14,20].
Sonuç
Otolog kemik grefti ve DKM ile desteklenmiş tek aşamalı kor dekompresyon, FBON’un erken evresi için güvenli ve etkili bir tedavi seçeneğidir. Radyolojik evreden ziyade lezyon boyutu, tedavi başarısını öngörmede daha belirleyicidir. Bu bulgu, preoperatif planlamada kantitatif lezyon değerlendirmesinin önemini vurgulamaktadır.


