Endoskopik Biyopsi ile Tanı Konulan Helikobakter pylori İnsidansının COVID-19 Pandemisi Öncesi ve Sonrası Değişimi

Vahit Can Çavdar; Yalçın Gökmen; Mert Ariç; Beyza Kal Kolik; Günışıl Yalçın; Feray Akbaş

doi:10.4274/BMB.galenos.2026.75547

Öz

Amaç

Helicobakter pylori (HP), kronik gastrit, peptik ülser hastalığı ve gastrik karsinom ile ilişkili Gram-negatif, mikroaerofilik bir bakteridir. Küresel prevalansı, iyileşen sanitasyon koşulları ve eradikasyon tedavileri sayesinde azalmış olsa da, koronavirüs hastalığı-2019 (COVID-19) pandemisi hijyen davranışlarını, antibiyotik kullanımını ve sağlık hizmetlerine erişimi değiştirmiş; bu durum HP epidemiyolojisini ve ilişkili histopatolojik sonuçları potansiyel olarak etkilemiştir. Bu çalışmanın amacı, COVID-19 pandemisi öncesi ve sonrası dönemde üst gastrointestinal endoskopi sırasında alınan mide biyopsilerinde HP enfeksiyonu prevalansını ve buna eşlik eden histopatolojik bulguları karşılaştırmaktır.

Yöntem

Bu retrospektif çalışmaya, üçüncü basamak bir hastanede üst gastrointestinal endoskopi sırasında gastrik biyopsi yapılan 338 birey dahil edildi. Hastalar endoskopi yılına göre pandemi öncesi (2018, n=122) ve pandemi sonrası (2025, n=216) olmak üzere iki gruba ayrıldı. Değerlendirilen histopatolojik parametreler; HP varlığı, kolonizasyon yoğunluğu, kronik enflamasyon, nötrofil aktivitesi, glandüler atrofi ve intestinal metaplazi idi. Daha önce eradikasyon tedavisi alan hastalar çalışma dışı bırakıldı. İstatistiksel analizler SPSS v27.0 kullanılarak yapıldı.

Bulgular

Ortalama yaş 52,5±13,5 yıl olup; katılımcıların %54,4’ü kadın, %45,6’sı erkekti. HP prevalansı 2025 yılında anlamlı olarak daha düşük bulundu (p<0,05); buna karşın kolonizasyon yoğunluğu ve intestinal metaplazi şiddeti daha yüksekti (p<0,05). Kronik enflamasyon ve nötrofil aktivitesi 2025 yılında daha düşük saptandı (p<0,05). Disfaji nedeniyle yapılan endoskopilerin pandemi sonrası dönemde anlamlı şekilde arttığı görüldü (p<0,05).

Sonuç

Pandemi sonrası döneme ait bulgular, HP enfeksiyonu prevalansında azalma olmasına karşın daha şiddetli histopatolojik değişikliklerin görülebildiğini düşündürmektedir. Bu durum, Türkiye’de HP prevalansında zaman içerisinde gözlenen genel azalma eğiliminin yanı sıra, pandemi döneminde sağlık hizmetlerine erişimdeki değişiklikler ve antibiyotik kullanımındaki artış gibi faktörlerle ilişkili olabilir. Premalign mukozal değişiklik riski nedeniyle yüksek dereceli kolonizasyona sahip hastaların yakından izlenmesi önemlidir.

Anahtar Kelimeler:

Helikobakter pylori, histopatoloji, koronavirüs, pandemi

Kaynaklar

Mobley HLT, Mendz GL, Hazell SL, editors. Helicobacter pylori : physiology and genetics. Washington (DC): ASM Press; 2001.

Duan M, Li Y, Liu J, Zhang W, Dong Y, Han Z, et al. Transmission routes and patterns of helicobacter pylori. Helicobacter. 2023;28(1):e12945.

CrossRef

Hooi JKY, Lai WY, Ng WK, Suen MMY, Underwood FE, Tanyingoh D, et al. Global prevalence of Helicobacter pylori infection: systematic review and meta-analysis. Gastroenterology. 2017;153(2):420-429.

CrossRef

Chen YC, Malfertheiner P, Yu HT, Kuo CL, Chang YY, Meng FT, et al. Global prevalence of Helicobacter pylori infection and incidence of gastric cancer between 1980 and 2022. Gastroenterology. 2024;166(4):605-619. Erratum in: Gastroenterology. 2025;168(4):850.

Shah S, Cappell K, Sedgley R, Pelletier C, Jacob R, Bonafede M, et al. Diagnosis and treatment patterns among patients with newly diagnosed Helicobacter pylori infection in the United States 2016-2019. Sci Rep. 2023;13(1):1375.

Roberts SE, Morrison-Rees S, Samuel DG, Thorne K, Akbari A, Williams JG. Review article: the prevalence of Helicobacter pylori and the incidence of gastric cancer across Europe. Aliment Pharmacol Ther. 2016;43(3):334-345.

CrossRef PubMed Google Scholar

Aygar İS, Karabulut S, Tekin K. Prevalence and sociodemographic distribution of Helicobacter pylori positivity in Türkiye: a retrospective analysis between 2018–2023 and impact of COVID-19 measures. Value Health Sci. 2025;15(2):288-293.

Özden Y, Bulur O. Prevalence of Helicobacter pylori infection in geriatric adults: a single-center cohort study from Türkiye. Turk J Gastroenterol. 2026;37(3):380-386.

CrossRef PubMed Google Scholar

Correa P. Chronic gastritis: a clinico-pathological classification. Am J Gastroenterol. 1988;83(5):504-509.

PubMed

Pezeshki SMS, Saki N, Ghandali MV, Ekrami A, Avarvand AY. Effect of Helicobacter pylori eradication on patients with ITP: a meta-analysis of studies conducted in the Middle East. Blood Res. 2021;56(1):38-43.

CrossRef PubMed Google Scholar

Salar A. Gastric MALT lymphoma and Helicobacter pylori. Med Clin (Barc). 2019;152(2):65-71. English, Spanish.

CrossRef PubMed Google Scholar

González-Monroy C, Gómez-Gómez I, Olarte-Sánchez CM, Motrico E. Eating behaviour changes during the COVID-19 pandemic: a systematic review of longitudinal studies. Int J Environ Res Public Health. 202;18(21):11130.

Adanir H, Baş B, Pakoz B, Günay S, Camyar H, Ustaoglu M. Endoscopic findings of gastro-esophageal reflux disease in elderly and younger age groups. Front Med (Lausanne). 2021;8:606205.

CrossRef PubMed Google Scholar

Goktas S, Gezginci E. Identifying potential risk factors associated with gastrointestinal tract cancers: a case-control study in Turkey. J Clin Med Kaz. 2023;20(5):17-21.

Caglar E, Balaban K, Atasoy D, Sezgin Caglar A, Akay A. The incidences of upper gastrointestinal and colorectal malignancies in Ağrı city of Eastern Anatolia. Cumhuriyet Medical Journal. 2019;41(3):537-543.

Oberhuber G, Püspök A, Dejaco C, Hammer J, Zauner C, Pfeffel F, et al. Minimal chronic inactive gastritis: indicator of pre-existing helicobacter pylori gastritis? Pathol Res Pract. 1996;192(10):1016-1021.

Zamani M, Ebrahimtabar F, Zamani V, Miller WH, Alizadeh-Navaei R, Shokri-Shirvani J, et al. Systematic review with meta-analysis: the worldwide prevalence of Helicobacter pylori infection. Aliment Pharmacol Ther. 2018;47(7):868-876.

Ren S, Cai P, Liu Y, Wang T, Zhang Y, Li Q, et al. Prevalence of Helicobacter pylori infection in China: a systematic review and meta-analysis. J Gastroenterol Hepatol. 2022;37(3):464-470.

Li Y, Choi H, Leung K, Jiang F, Graham DY, Leung WK. Global prevalence of Helicobacter pylori infection between 1980 and 2022: a systematic review and meta-analysis. Lancet Gastroenterol Hepatol. 2023;8(6):553-564.

CrossRef PubMed Google Scholar

Peker E, Esmer AC, Ataizi Çelikel Ç, Cingi A, Yeğen ŞC. Has the COVID-19 pandemic affected the incidence of Helicobacter pylori infection? Evaluation of endoscopic results in patients with dyspeptic complaints. Turk J Surg. 2025;41(3):307-312.

CrossRef PubMed Google Scholar

Serena P, Miutescu B, Gadour E, Burciu C, Mare R, Bende R, et al. Delayed diagnosis and evolving trends in gastric cancer during and after COVID-19: a comparative study of staging, Helicobacter pylori infection and bleeding risk in Western Romania. Diagnostics (Basel). 2025;15(8):950.

CrossRef

Ali A, AlHussaini KI. Helicobacter pylori : a contemporary perspective on pathogenesis, diagnosis and treatment strategies. Microorganisms. 2024;12(1):222.

CrossRef PubMed Google Scholar

Liu Z, Xu H, You W, Pan K, Li W. Helicobacter pylori eradication for primary prevention of gastric cancer: progresses and challenges. J Natl Cancer Cent. 2024;4(4):299-310.

CrossRef

Shafiq H, Zafar I, Shafiq S. A systematic review on current trends of socioeconomic disparities and Helicobacter pylori associated risk factors. Res Med Sci Rev. 2024;2:1732-1748.

Chaaban T, Ezzeddine Z, Ghssein G. Antibiotic misuse during the COVID-19 pandemic in Lebanon: a cross-sectional study. COVID. 2024;4(7):921-929.

CrossRef

Ansari S, Yamaoka Y. Helicobacter pylori virulence factors exploiting gastric colonization and its pathogenicity. Toxins (Basel). 2019;11(11):677.

CrossRef PubMed Google Scholar

Yong X, Tang B, Li BS, Xie R, Hu CJ, Luo G, et al. Helicobacter pylori virulence factor CagA promotes tumorigenesis of gastric cancer via multiple signaling pathways. Cell Commun Signal. 2015;13:30.