Check-up için Gelen Postmenopozal Kadınlar Arasında Metabolik Sendrom ve D Vitamini Eksikliğinin Prevalansı ve İlişkisi

Gülseren Polat; Ali Selçuk Yeniocak; Ferdanur Deniz; İbrahim Polat

doi:10.4274/BMB.galenos.2026.58077

Öz

Amaç

Postmenopozal kadınlarda serum D vitamini düzeyi ile metabolik sendrom (MetS) arasındaki ilişkiyi araştırmak; eğitim durumu, parite ve D vitamini takviyesinin D vitamini statusü ve MetS prevalansı üzerindeki etkisini değerlendirmektir.

Yöntem

En az bir yıl amenoresi olan, 45-75 yaş arası 270 postmenopozal kadın çalışmaya dahil edildi. Katılımcılar serum 25-hidroksivitamin D düzeylerine göre yeterli (≥30 ng/mL), yetersiz (20-29 ng/mL) ve eksik (<20 ng/mL) olmak üzere üç gruba ayrıldı. MetS tanısı NCEP ATP III kriterlerine göre konuldu. Demografik veriler, D vitamini takviye alışkanlıkları, laboratuvar değerleri, bel çevresi ve kan basıncı kaydedildi. Ki-kare ve korelasyon analizleri uygulandı; p<0,05 anlamlı kabul edildi.

Bulgular

Katılımcıların %46,7’sinde D vitamini eksikliği, %25,9’unda yetersizlik, %27,4’ünde yeterli düzey saptandı. MetS prevalansı %45,6 olup, D vitamini eksik grubunda (%50,8), yeterli gruba (%36,5) kıyasla anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p=0,05). D vitamini düzeyi ile bel çevresi (p=0,017), parite (p=0,029) ve MetS varlığı arasında negatif korelasyon saptandı. D vitamini ile yüksek yoğunluklu lipoprotein düzeyi arasında pozitif korelasyon gözlemlendi. Yüksek eğitim düzeyi, daha sık ve yeterli D vitamini kullanımıyla ilişkiliydi; takviye kullanımı öncelikli olarak hekim tavsiyesiyle başlandı (%80,7).

Sonuç

Postmenopozal kadınlarda serum D vitamini düşüklüğü ile MetS prevalansı arasında anlamlı bir ters ilişki saptanmıştır. Eğitim durumunun hem D vitamini takviyesi hem de serum düzeyleri üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Özellikle hekim gözetiminde D vitamini takviyesinin yaygınlaştırılması, postmenopozal kadınlarda MetS ile ilişkili morbidite ve mortaliteyi azaltmaya katkı sağlayabilir.

Anahtar Kelimeler:

D vitamini, eğitim, metabolik sendrom, post-menopoz, takviye

Kaynaklar

Sowers M, Zheng H, Tomey K, Karvonen-Gutierrez C, Jannausch M, Li X, et al. Changes in body composition in women over six years at midlife: ovarian and chronological aging. J Clin Endocrinol Metab. 2007;92(3):895-901.

Carr MC. The emergence of the metabolic syndrome with menopause. J Clin Endocrinol Metab. 2003;88(6):2404-2411.

CrossRef PubMed Google Scholar

Dallongeville J, Marecaux N, Isorez D, Zylberberg G, Fruchart J-C, Amouyel P. Multiple coronary heart disease risk factors are associated with menopause and influenced by substitutive hormonal therapy in a cohort of French women. Atherosclerosis. 1995;118(1):123-133.

Zittermann A. Vitamin D in preventive medicine: are we ignoring the evidence? Br J Nutr. 2003;89(5):552-572.

CrossRef PubMed Google Scholar

Parker J, Hashmi O, Dutton D, Mavrodaris A, Stranges S, Kandala NB, et al. Levels of vitamin D and cardiometabolic disorders: systematic review and meta-analysis. Maturitas. 2010;65(3):225-236.

CrossRef

Mesch VR, Boero LE, Siseles NO, Royer M, Prada M, Sayegh F, et al. Metabolic syndrome throughout the menopausal transition: influence of age and menopausal status. Climacteric. 2006;9(1):40-48.

Piché ME, Weisnagel SJ, Corneau L, Nadeau A, Bergeron J, Lemieux S. The WHO and NCEP/ATPIII definitions of the metabolic syndrome in postmenopausal women: are they so different? Metab Syndr Relat Disord. 2006;4(1):17-27.

CrossRef PubMed Google Scholar

Deibert P, König D, Vitolins MZ, Landmann U, Frey I, Zahradnik HP, et al. Effect of a weight loss intervention on anthropometric measures and metabolic risk factors in pre- versus postmenopausal women. Nutr J. 2007;6:31.

Figueiredo Neto JA, Figuerêdo ED, Barbosa JB, Barbosa Fde F, Costa GR, Nina VJ, et al. Metabolic syndrome and menopause: cross-sectional study in gynecology clinic. Arq Bras Cardiol. 2010;95(3):339-345.

Ainy E, Mirmiran P, Zahedi Asl S, Azizi F. Prevalence of metabolic syndrome during menopausal transition Tehranian women: Tehran lipid and glucose study (TLGS). Maturitas. 2007;58(2):150-155.

CrossRef PubMed Google Scholar

Kazlauskienė L, Butnorienė J, Norkus A. Metabolic syndrome related to cardiovascular events in a 10-year prospective study. Diabetol Metab Syndr. 2015;7:102.

Mosekilde L. Vitamin D and the elderly. Clin Endocrinol (Oxf). 2005;62(3):265-281.

CrossRef PubMed Google Scholar

Song HR, Park CH. Low serum vitamin D level is associated with high risk of metabolic syndrome in post-menopausal women. J Endocrinol Invest. 2013;36(10):791-796.

CrossRef PubMed Google Scholar

Lu Y, Liu M, Pei Y, Li J, Tian H, Cheng X, et al. Low levels of serum 25-hydroxyvitamin D and risk of metabolic syndrome in China. Int J Clin Exp Med. 2015;8(8):13790-1376.

Gradillas-García A, Álvarez J, Rubio JA, de Abajo FJ. Relación entre el déficit de vitamina D y el síndrome metabólico en población adulta de la Comunidad de Madrid [Relationship between vitamin D deficiency and metabolic syndrome in adult population of the Community of Madrid]. Endocrinol Nutr. 2015;62(4):180-187. Spanish.

Ju SY, Jeong HS, Kim DH. Blood vitamin D status and metabolic syndrome in the general adult population: a dose-response meta-analysis. J Clin Endocrinol Metab. 2014;99(3):1053-1063.

CrossRef PubMed Google Scholar

Jeenduang N, Plyduang T, Horpet D. Association of 25-hydroxyvitamin D levels and metabolic syndrome in Thai postmenopausal women. Diabetes Metab Syndr. 2020;14(6):1585-1159.

CrossRef PubMed Google Scholar

Schmitt EB, Nahas-Neto J, Bueloni-Dias F, Poloni PF, Orsatti CL, Petri Nahas EA. Vitamin D deficiency is associated with metabolic syndrome in postmenopausal women. Maturitas. 2018;107:97-102.

CrossRef PubMed Google Scholar

Khoja SO, El Miedany Y, Iyer AP, Bahlas SM, Balamash KS, Elshal MF. Association of the metabolic syndrome and vitamin D receptor gene polymorphisms: a cross sectional study. J Exp Biol Agric Sci. 2017;5:899.

Srimani S, Saha I, Chaudhuri D. Prevalence and association of metabolic syndrome and vitamin D deficiency among postmenopausal women in a rural block of West Bengal, India. PLoS One. 2017;12(11):e0188331.

CrossRef

Shamy AMAE, Kenawy EM, Al-Kabeer AM, Abdelmeguid MM. Vitamin D levels in patients with metabolic syndrome. Al-Azhar Assiut Medical Journal. 2020;18(4):373.

Mirhoseini M, Daemi H, Babaiee MM, Asadi-Samani M, Mirhoseini L, Sedehi M. The relationship between vitamin D deficiency and metabolic syndrome in obese individuals. J Renal Inj Prev. 2018;7(4):275-279.

CrossRef

Hyppönen E, Boucher BJ, Berry DJ, Power C. 25-hydroxyvitamin D, IGF-1, and metabolic syndrome at 45 years of age: a cross-sectional study in the 1958 British birth cohort. Diabetes. 2008;57(2):298-305.

Reis JP, von Mühlen D, Kritz-Silverstein D, Wingard DL, Barrett-Connor E. Vitamin D, parathyroid hormone levels, and the prevalence of metabolic syndrome in community-dwelling older adults. Diabetes Care. 2007;30(6):1549-1555.

CrossRef PubMed Google Scholar

Snijder M, Lips P, Seidell J, Visser M, Deeg D, Dekker J, et al. Vitamin D status and parathyroid hormone levels in relation to blood pressure: a population-based study in older men and women. Journal of internal medicine. 2007;261(6):558.

Ferreira P, Cangussu L, Bueloni-Dias F, Orsatti C, Schmitt E, Nahas-Neto J, et al. Vitamin D supplementation improves the metabolic syndrome risk profile in postmenopausal women. Climacteric. 2020;23(1):24.