Öz
Amaç
2019 yılında tüm dünyada ortaya çıkan şiddetli akut solunum yolu sendromu-koronavirüs-2’ye bağlı pandemi sonrası enfekte bireylerin %5’inde solunum yetmezliği, şok veya multiorgan yetmezliğine bağlı mortalite geliştiği bilinmektedir. Mortalite, çoğunlukla aşırı hiperenflamatuvar yanıta bağlı alveoler hasar ve ardından gelişen ciddi akut solunum sıkıntısı sendromu tablosuna bağlı olarak gelişmektedir. Tocilizumab sitokin salınım sendromunda (CRS) kullanılan bir monoklonal antikordur. Alveoler hiperenflamasyonu azaltarak hastalığın şiddetini azalttığı düşünülmektedir.
Yöntem
Bu çalışmada, yoğun bakım ünitesinde 18-80 yaş arası koronavirüs hastalığı-2019 (COVID-19) pnömonisi tanısı almış hastalar retrospektif olarak incelendi. CRS gelişen toplam 76 hasta çalışmaya dahil edildi; 39 hasta tocilizumab uygulanan Grup T, 37 hasta ise tocilizumabın temin edilemediği dönemin kayıtlarından elde edilen kontrol grubu (Grup C) olmak üzere iki gruba ayrıldı. Bu çalışmanın primer amacı yoğun bakımda mekanik ventilatör desteği altında takip edilen COVID-19 pnömonili, CRS gelişen bireylerde interlökin-6 reseptör blokörü tocilizumabın kullanımının PaO2/FiO2 oranı üzerine olan etkisini değerlendirmektir. Sekonder amacı ise, yoğun bakım takibinin 1., 3., 7., 14. ve 28. günlerinde gruplar arasında CRP, fibrinojen ve lenfosit sayısı biyobelirteçlerini karşılaştırmaktır.
Bulgular
Tocilizumab uygulanan hastalarda, 7. günde PaO2/FiO2 oranında anlamlı iyileşme; 3. ve 7. günlerde CRP değerlerinde anlamlı düşüş, 7. günde fibrinojen değerlerinde anlamlı düşüş olduğu ve 7. günde lenfosit sayısında anlamlı yükselme olduğu görüldü.
Sonuç
Yoğun bakımda mekanik ventilatör desteği gerektiren şiddetli COVID-19 pnömonili hastalarda, tocilizumab uygulamasının CRS’nin yol açtığı alveoler hasar ve oksijenasyon bozukluğunu düzeltmede yararlı olduğu görülmüştür. PaO2/FiO2 oranında anlamlı iyileşmeyle beraber; CRP, fibrinojen, lenfosit sayısı gibi mortalite ile ilişkili biyobelirteçlerin de olumlu yönde değiştiği görüldü.
Anahtar Kelimeler: COVID-19 pnömoni, SARS-CoV-2, sitokin fırtınası, sitokin salınım sendromu, tocilizumab
Kaynakça
Wiersinga WJ, Rhodes A, Cheng AC, Peacock SJ, Prescott HC. Pathophysiology, transmission, diagnosis, and treatment of coronavirus disease 2019 (COVID-19): a review. JAMA. 2020;324(8):782-793.
Vardhana SA, Wolchok JD. The many faces of the anti-COVID immune response. J Exp Med. 2020;217(6):e20200678.
Tay MZ, Poh CM, Rénia L, MacAry PA, Ng LFP. The trinity of COVID-19: immunity, inflammation and intervention. Nat Rev Immunol. 2020;20(6):363-374.
Chen G, Wu D, Guo W, Cao Y, Huang D, Wang H, et al. Clinical and immunological features of severe and moderate coronavirus disease 2019. J Clin Invest. 2020;130(5):2620-2629.
Qin C, Zhou L, Hu Z, Zhang S, Yang S, Tao Y, et al. Dysregulation of immune response in patients with coronavirus 2019 (COVID-19) in Wuhan, China. Clin Infect Dis. 2020;71(15):762-768.
Nazerian Y, Ghasemi M, Yassaghi Y, Nazerian A, Hashemi SM. Role of SARS-CoV-2-induced cytokine storm in multi-organ failure: molecular pathways and potential therapeutic options. Int Immunopharmacol. 2022;113(Pt B):109428.
Zanza C, Romenskaya T, Manetti AC, Franceschi F, La Russa R, Bertozzi G, et al. Cytokine storm in COVID-19: immunopathogenesis and therapy. Medicina (Kaunas). 2022;58(2):144.
Mehta P, McAuley DF, Brown M, Sanchez E, Tattersall RS, Manson JJ; HLH Across Speciality Collaboration, UK. COVID-19: consider cytokine storm syndromes and immunosuppression. Lancet. 2020;395(10229):1033-1034.
Moore JB, June CH. Cytokine release syndrome in severe COVID-19. Science. 2020;368(6490):473-474.
Caricchio R, Gallucci M, Dass C, Zhang X, Gallucci S, Fleece D, et al; Temple University COVID-19 Research Group. Preliminary predictive criteria for COVID-19 cytokine storm. Ann Rheum Dis. 2021;80(1):88-95.
Chen X, Zhao B, Qu Y, Chen Y, Xiong J, Feng Y, et al. Detectable serum severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 viral load (RNAemia) is closely correlated with drastically elevated interleukin 6 level in critically Ill patients with coronavirus disease 2019. Clin Infect Dis. 2020;71(8):1937-1942.
Henderson LA, Canna SW, Schulert GS, Volpi S, Lee PY, Kernan KF, et al. On the alert for cytokine storm: immunopathology in COVID-19. Arthritis Rheumatol. 2020;72(7):1059-1063.
Tanaka T, Narazaki M, Kishimoto T. Immunotherapeutic implications of IL-6 blockade for cytokine storm. Immunotherapy. 2016;8(8):959-970.
Lipworth B, Chan R, Lipworth S, RuiWen Kuo C. Weathering the cytokine storm in susceptible patients with severe SARS-CoV-2 infection. J Allergy Clin Immunol Pract. 2020;8(6):1798-1801.
Henry BM, de Oliveira MHS, Benoit S, Plebani M, Lippi G. Hematologic, biochemical and immune biomarker abnormalities associated with severe illness and mortality in coronavirus disease 2019 (COVID-19): a meta-analysis. Clin Chem Lab Med. 2020;58(7):1021-1028.
Genç Moralar D, Turkmen AÜ, Gökçenoğlu H, Alcı N. Factors affecting mortality in COVID-19 patients in intensive care. Ulus Travma Acil Cerrahi Derg. 2022;28(9):1229-1237.
Hiti L, Markovič T, Lainscak M, Farkaš Lainščak J, Pal E, Mlinarič-Raščan I. The immunopathogenesis of a cytokine storm: the key mechanisms underlying severe COVID-19. Cytokine Growth Factor Rev. 2025;82:1-17.
Buonaguro FM, Puzanov I, Ascierto PA. Anti-IL6R role in treatment of COVID-19-related ARDS. J Transl Med. 2020;18(1):165.
Fu B, Xu X, Wei H. Why tocilizumab could be an effective treatment for severe COVID-19? J Transl Med. 2020;18(1):164.
Favalli EG, Caporali R. GM-CSF in the treatment of COVID-19: a new conductor in the pathogenesis of cytokine storm? Lancet Rheumatol. 2020;2(8):e448-e449.
King A, Vail A, O’Leary C, Hannan C, Brough D, Patel H, et al. Anakinra in COVID-19: important considerations for clinical trials. Lancet Rheumatol. 2020;2(7):e379-e381.
Monteleone G, Sarzi-Puttini PC, Ardizzone S. Preventing COVID-19-induced pneumonia with anticytokine therapy. Lancet Rheumatol. 2020;2(5):e255-e256.
Del Valle DM, Kim-Schulze S, Huang HH, Beckmann ND, Nirenberg S, Wang B, et al. An inflammatory cytokine signature predicts COVID-19 severity and survival. Nat Med. 2020;26(10):1636-1643.
Capra R, De Rossi N, Mattioli F, Romanelli G, Scarpazza C, Sormani MP, et al. Impact of low dose tocilizumab on mortality rate in patients with COVID-19 related pneumonia. Eur J Intern Med. 2020;76:31-35.
Yu Q, Zhou X, Kapini R, Arsecularatne A, Song W, Li C, et al. Cytokine storm in COVID-19: insight into pathological mechanisms and therapeutic benefits of chinese herbal medicines. Medicines 2024;11(7):14.
Yang L, Wang Z. Bench-to-bedside: innovation of small molecule anti-SARS-CoV-2 drugs in China. Eur J Med Chem. 2023;257:115503.
Tong L, Ma Z, Zhou Y, Yang S, Yang Y, Luo J, et al. Combination of Chinese herbal medicine and conventional western medicine for coronavirus disease 2019: a systematic review and meta-analysis. Front Med (Lausanne). 2023;10:1175827.
