Öz
Amaç
Anafilaksi, ani başlayan, hızla ilerleyen ve ölümcül olabilen en ciddi aşırı duyarlılık reaksiyonudur. Tüm sağlık çalışanları tarafından anafilaksinin doğru tanısı ve hızlı tedavisi hayat kurtarıcıdır. Bu çalışmanın amacı ülkemizdeki hemşirelerin anafilaksi tanısı, tedavisi ve adrenalin otoenjektörlerinin kullanımı konusundaki bilgi düzeylerini değerlendirmektir.
Yöntem
Çalışma kesitsel tanımlayıcı bir çalışma olarak tasarlandı. Katılımcılara anafilaksi tanısı, tedavisi ve adrenalin otoenjektör kullanımı hakkındaki anlayışlarını ölçmek için çevrimiçi bir anket uygulandı.
Bulgular
Çalışmaya 271 hemşire katıldı, ortalama yaş 30,5±8,4 yıl ve ortalama mesleki deneyim 9±8,7 yıldı. Katılımcıların %38,4’ü anafilaksinin birinci basamak tedavisinin adrenalin olduğunu, %42,1’i adrenalinin doğru uygulama yolunun intramüsküler yol olduğunu, %29,5’i adrenalinin doğru uygulama bölgesini, %33,6’sı çocuklarda doğru adrenalin dozunu, %14,4’ü yetişkinlerde doğru adrenalin dozunu biliyordu. Katılımcıların sadece %13,7’si adrenalin otoenjektörlerinin kullanımını bildiğini belirtti. Adrenalinin doğru uygulama yerini bilen hemşirelerin ortalama meslek yılları istatistiksel olarak anlamlı derecede daha düşük bulunmuştur (p=0,041). Anafilaksi konusunda mezuniyet sonrası eğitim alan hemşirelerde; anafilaksinin tüm kriterlerini bilme oranı, adrenalinin doğru uygulama yolu ve yerini, otoenjektör kullanımını bilme oranı istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (sırasıyla p=0,003, p=0,008, p=0,019, p=0,022).
Sonuç
Çalışmamızda hemşirelerin anafilaksi ve adrenalin otoenjektörü kullanımı hakkındaki bilgilerinin yetersiz olduğu bulundu. Hemşireler lisansüstü eğitim verilerek anafilaksi yönetiminde daha yetkin hale getirilebilir.
Anahtar Kelimeler: Adrenalin otoenjektrü, anafilaksi, bilgi, hemşire
Kaynakça
Muraro A, Worm M, Alviani C, Cardona V, DunnGalvin A, Garvey LH, et al; European Academy of Allergy and Clinical Immunology, Food Allergy, Anaphylaxis Guidelines Group. EAACI guidelines: Anaphylaxis (2021 update). Allergy. 2022;77(2):357-377.
Tejedor Alonso MA, Moro Moro M, Múgica García MV. Epidemiology of anaphylaxis. Clin Exp Allergy. 2015;45(6):1027-1039.
Turner PJ, Gowland MH, Sharma V, Ierodiakonou D, Harper N, Garcez T, et al. Increase in anaphylaxis-related hospitalizations but no increase in fatalities: an analysis of United Kingdom national anaphylaxis data, 1992-2012. J Allergy Clin Immunol. 2015;135(4):956-963.e1.
Francuzik W, Ruëff F, Bauer A, Bilò MB, Cardona V, Christoff G, et al. Phenotype and risk factors of venom-induced anaphylaxis: a case-control study of the European Anaphylaxis Registry. J Allergy Clin Immunol. 2021;147(2):653-662.e9.
Aurich S, Dölle-Bierke S, Francuzik W, Bilo MB, Christoff G, Fernandez-Rivas M, et al. Anaphylaxis in elderly patients-data from the European Anaphylaxis Registry. Front Immunol. 2019;10:750.
Kastner M, Harada L, Waserman S. Gaps in anaphylaxis management at the level of physicians, patients, and the community: a systematic review of the literature. Allergy. 2010;65(4):435-444.
Waserman S, Chad Z, Francoeur MJ, Small P, Stark D, Vander Leek TK, et al. Management of anaphylaxis in primary care: Canadian expert consensus recommendations. Allergy. 2010;65(9):1082-1092.
Güneş H, Özkars MY, İpek S. Pediatri hemşirelerinin anafilaksi konusundaki bilgi düzeyi. STED. 2020;29(2):118-130.
Özkul Sağlam N, Özkars MY. Evaluation of the knowledge level of the nurses of the pediatrics clinic about the diagnosis and treatment of anaphylaxis. Jour Umraniye Pediatr. 2023;3(2):110-118.
Baççıoğlu A, Yılmazel Uçar E. Level of knowledge about anaphylaxis among health care providers. Tuberk Toraks. 2013;61(2):140-146.
Ibrahim I, Chew BL, Zaw WW, Van Bever HP. Knowledge of anaphylaxis among emergency department staff. Asia Pac Allergy. 2014;4(3):164-171.
Arga M, Bakırtaş A, Türktaş I, Demirsoy MS. Pediatri asistan ve uzmanları adrenalin otoenjektör kullanımını biliyor mu? Asthma Allergy Immunol. 2009;7:26-31.
Mehr S, Robinson M, Tang M. Doctor--how do I use my EpiPen? Pediatr Allergy Immunol. 2007;18(5):448-452.
Grouhi M, Alshehri M, Hummel D, Roifman CM. Anaphylaxis and epinephrine auto-injector training: who will teach the teachers? J Allergy Clin Immunol. 1999;104(1):190-193.
Sicherer SH, Forman JA, Noone SA. Use assessment of self-administered epinephrine among food-allergic children and pediatricians. Pediatrics. 2000;105(2):359-362.
Clausen SS, Stahlman SL. Food-allergy anaphylaxis and epinephrine autoinjector prescription fills, active component service members, U.S. Armed Forces, 2007-2016. MSMR. 2018;25(7):23-29.
Clark S, Bock SA, Gaeta TJ, Brenner BE, Cydulka RK, Camargo CA; Multicenter Airway Research Collaboration-8 Investigators. Multicenter study of emergency department visits for food allergies. J Allergy Clin Immunol. 2004;113(2):347-352.
Clark S, Long AA, Gaeta TJ, Camargo CA Jr. Multicenter study of emergency department visits for insect sting allergies. J Allergy Clin Immunol. 2005;116(3):643-649.
Sclar DA, Lieberman PL. Anaphylaxis: underdiagnosed, underreported, and undertreated. Am J Med. 2014;127(1 Suppl):S1-S5.
Fuzak JK, Trainor J. Comparison of the incidence, etiology, and management of anaphylaxis over time. Pediatr Emerg Care. 2013;29(2):131-135.
Tuncel T, Sancaklı O, Bag O, Cetin HS, Özdoğru EE. Physicians' approach to anaphylaxis in childhood. Pediatr Emerg Care. 2021;37(12):e1425-e1428.
Bülbül L, Yazıcı M, Elitok GK, Çimen SS, Toprak A, Arıca S. Evaluation of knowledge of family physicians on the diagnosis and treatment of anaphylaxis and adrenaline auto-injector use in Türkiye. Med J Bakirkoy. 2024;20(3):196-202.
Sipahi Cimen S, Sayili SB. Level of knowledge among healthcare professionals regarding anaphylaxis. Asia Pac Allergy. 2022;12(4):e41.
