Yoğun Bakım Ünitesinde Takip Edilen COVID-19 Hastalarında Kortikosteroid Kullanımının Sekonder Enfeksiyon Üzerine Etkisi
PDF

Özgün Araştırma

Yoğun Bakım Ünitesinde Takip Edilen COVID-19 Hastalarında Kortikosteroid Kullanımının Sekonder Enfeksiyon Üzerine Etkisi

Bagcilar Med Bull 2025;10(2):182-192 DOI: 10.4274/BMB.galenos.2025.43534
, ,
PDF
İzin

Öz

Amaç

Yoğun bakım ünitesinde (YBÜ) tedavi gören Koronavirüs hastalığı-2019 (COVID-19) hastalarında kortikosteroid kullanımının sonuçlarını değerlendirmek ve ikincil enfeksiyon ve mortalite ile ilişkili faktörleri belirlemektir.

Yöntem

Bu retrospektif analiz, 1 Nisan 2020-31 Aralık 2021 tarihleri arasında COVID-19 tedavisi için kabul edilen hastaların verilerini içermektedir. Kortikosteroid alan 114 ve almayan 94 hastanın tıbbi kayıtları kapsamlı bir şekilde incelenerek demografik özellikleri, klinik özellikleri ve laboratuvar sonuçlarına ilişkin bilgiler kaydedildi.

Bulgular

Hastaların 28 günlük mortalite oranı %52,9 (n=110), genel mortalite %61,5 (n=128) ve sekonder enfeksiyon %52,9 (n=110) olarak gerçekleşti. Steroid kullananlarda yoğun bakımda kalış süresi (p=0,001) daha uzun, entübasyon süreleri (p<0,001) daha uzun, pozitif inotropik tedavi ihtiyacı daha yüksek (p<0,001) ve APACHE II skorları daha yüksekti (p=0,014). Genel mortalite steroid alanlarda daha yüksekti (p=0,001), 28 günlük mortalite ise benzerdi (p=0,061). COVID-19 yoğun bakım hastalarında sekonder enfeksiyon sıklığı steroid grubunda anlamlı olarak daha yüksekti (p=0,003). Çok değişkenli lojistik regresyon analizi, yoğun bakımda uzun süreli kalış süresinin [olasılık oranı (OO): 1,174] ve uzun süreli entübasyonun (OO: 1,317) ikincil enfeksiyonlarla bağımsız olarak ilişkili olduğunu gösterdi. Benzer şekilde ileri yaş (OO: 1,079), renal replasman tedavisi ihtiyacı (OO: 7,600), pozitif inotropik tedavi ihtiyacı (OR: 25,627) ve yüksek SOFA skoru (OO: 1,528) bağımsız olarak mortaliteyle ilişkiliydi.

Sonuç: Çalışmanın bulgularına göre, şiddetli COVID-19 olgularında kortikosteroid kullanımı sekonder enfeksiyon veya mortalite riskini artırmıyor gibi görünse de, kortikosteroid kullanım kararı olgunun klinik durumuna göre titizlikle verilmelidir. Ayrıca, COVID-19 hastalarında kortikosteroid kullanımına dair daha geniş kapsamlı ve derinlemesine araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır.  

Anahtar Kelimeler: Anahtar kelimeler: Anti-enflamatuar ajanlar, COVID-19, COVID-19 da kullanılan ilaç tedavileri, deksametazon, Koronavirüs enfeksiyonu, metilprednizolon

Kaynakça

1

Huang X, Wei F, Hu L, Wen L, Chen K. Epidemiology and clinical characteristics of COVID-19. Arch Iran Med. 2020;23(4):268-271.

2

RECOVERY Collaborative Group; Horby P, Lim WS, Emberson JR, Mafham M, Bell JL, et al. Dexamethasone in hospitalized patients with Covid-19. N Engl J Med. 2021;384(8):693-704.

3

Villar J, Confalonieri M, Pastores SM, Meduri GU. Rationale for prolonged corticosteroid treatment in the acute respiratory distress syndrome caused by coronavirus disease 2019. Crit Care Explor. 2020;2(4):e0111.

4

Liu B, Li M, Zhou Z, Guan X, Xiang Y. Can we use interleukin-6 (IL-6) blockade for coronavirus disease 2019 (COVID-19)-induced cytokine release syndrome (CRS)? J Autoimmun. 2020;111:102452.

5

Yao XH, Li TY, He ZC, Ping YF, Liu HW, Yu SC, et al. [A pathological report of three COVID-19 cases by minimal invasive autopsies]. Zhonghua Bing Li Xue Za Zhi. 2020;49(5):411-417. Chinese.

6

Soy M, Keser G, Atagündüz P, Tabak F, Atagündüz I, Kayhan S. Cytokine storm in COVID-19: pathogenesis and overview of anti-inflammatory agents used in treatment. Clin Rheumatol. 2020;39(7):2085-2094.

7

Annane D. Corticosteroids for COVID-19. J Intensive Med. 2021;1(1):14-25.

8

Arabi YM, Mandourah Y, Al-Hameed F, Sindi AA, Almekhlafi GA, Hussein MA, et al. Corticosteroid therapy for critically ill patients with Middle East respiratory syndrome. Am J Respir Crit Care Med. 2018;197(6):757-767.

9

Moore JB, June CH. Cytokine release syndrome in severe COVID-19. Science. 2020;368(6490):473-474.

10

World Health Organization, Coronavirus disease (COVID-19): Corticosteroids, including dexamethasone. Available from: https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/coronavirus-disease-covid-19-dexamethasone#:~:text=Patients%20with%20severe%20or%20critical%20COVID%2D19%20should%20be%20given,critical%20COVID%2D19%20receive%20corticosteroids., access date: 11.10.2023.

11

Salton F, Confalonieri P, Meduri GU, Mondini L, Trotta L, Barbieri M, et al. Theory and practice of glucocorticoids in COVID-19: Getting to the heart of the matter-a critical review and viewpoints. Pharmaceuticals (Basel). 2023;16(7):924.

12

van Paassen J, Vos JS, Hoekstra EM, Neumann KMI, Boot PC, Arbous SM. Corticosteroid use in COVID-19 patients: a systematic review and meta-analysis on clinical outcomes. Crit Care. 2020;24(1):696.

13

WHO Rapid Evidence Appraisal for COVID-19 Therapies (REACT) Working Group; Sterne JAC, Murthy S, Diaz JV, Slutsky AS, Villar J, et al. Association between administration of systemic corticosteroids and mortality among critically ill patients with COVID-19: A meta-analysis. JAMA. 2020;324(13):1330-1341.

14

Tortajada C, Colomer E, Andreu-Ballester JC, Esparcia A, Oltra C, Flores J. Corticosteroids for COVID-19 patients requiring oxygen support? Yes, but not for everyone: Effect of corticosteroids on mortality and intensive care unit admission in patients with COVID-19 according to patients’ oxygen requirements. J Med Virol. 2021;93(3):1817-1823.

15

Qiao W, Meng L, Zhang Y, Li D, Chen J, Wang J, et al. Safety and efficacy of glucocorticoids in the treatment of COVID-19: A meta-analysis of randomized control trials. Expert Rev Respir Med. 2023;17(1):81-96.

16

Knaus WA, Draper EA, Wagner DP, Zimmerman JE. APACHE II: a severity of disease classification system. Crit Care Med. 1985;13(10):818-829.

17

Vincent JL, Moreno R, Takala J, Willatts S, De Mendonça A, Bruining H, et al. The SOFA (Sepsis-related Organ Failure Assessment) score to describe organ dysfunction/failure. On behalf of the working group on sepsis-related problems of the European Society of Intensive Care Medicine. Intensive Care Med. 1996;22(7):707-710.

18

Bahsoun A, Fakih Y, Zareef R, Bitar F, Arabi M. Corticosteroids in COVID-19: pros and cons. Front Med (Lausanne). 2023;10:1202504.

19

Bruscoli S, Puzzovio PG, Zaimi M, Tiligada K, Levi-Schaffer F, Riccardi C. Glucocorticoids and COVID-19. Pharmacol Res. 2022;185:106511.

20

Tomazini BM, Maia IS, Cavalcanti AB, Berwanger O, Rosa RG, Veiga VC, et al. Effect of dexamethasone on days alive and ventilator-free in patients with moderate or severe acute respiratory distress syndrome and COVID-19: The CoDEX randomized clinical trial. JAMA. 2020;324(13):1307-1316.

21

Sarkar S, Khanna P, Soni KD. Are the steroids a blanket solution for COVID-19? A systematic review and meta-analysis. J Med Virol. 2021;93(3):1538-1547.

22

Emgin O, Rollas K, Saritas A, Ersan G, Senoglu N. Dexamethasone in critically ill patients admitted to intensive care unit with COVID-19 pneumonia. Egypt J Crit Care Med. 2023;10(2):35-40.

23

Nakagawara K, Kamata H, Chubachi S, Namkoong H, Tanaka H, et al. Diagnostic significance of secondary bacteremia in patients with COVID-19. J Infect Chemother. 2023;29(4):422-426.

24

Ritter LA, Britton N, Heil EL, Teeter WA, Murthi SB, Chow JH, et al. The impact of corticosteroids on secondary infection and mortality in critically ill COVID-19 patients. J Intensive Care Med. 2021;36(10):1201-1208.

25

Abelenda-Alonso G, Rombauts A, Gudiol C, Oriol I, Simonetti A, Coloma A, et al. Immunomodulatory therapy, risk factors and outcomes of hospital-acquired bloodstream infection in patients with severe COVID-19 pneumonia: A Spanish case–control matched multicentre study (BACTCOVID). Clinical Microbiology and Infection, 2021;27(11): 1685-1692.

26

Bonazzetti C, Rinaldi M, Giacomelli A, Colombo R, Ottolina D, Rimoldi SG, et al. Risk factors associated with bacteremia in COVID-19 patients admitted to intensive care unit: a retrospective multicenter cohort study. Infection. 2023;51(1):129-136.

27

Leistner R, Schroeter L, Adam T, Poddubnyy D, Stegemann M, Siegmund B, et al. Corticosteroids as risk factor for COVID-19-associated pulmonary aspergillosis in intensive care patients. Crit Care. 2022;26(1):30.

28

Covello RD, Pasin L, Fresilli S, Tóth K, Damiani C, Hajjar LA, et al. Meta-analysis of glucocorticoids for Covid-19 patients not receiving oxygen. NEJM Evid. 2023;2(5):EVIDoa2200283.