Öz
Amaç
Bu çalışmada İstanbul ilinde ölüm bildirim sistemine yapılan ölüm bildirimlerinin incelenerek uygun düzenlenmeyen belgelerin nedenlerinin araştırılması ve sistemin daha doğru kullanılması için ihtiyaç duyulan konuların tespit edilmesi, bu konularda çalışmalar yapılmasının sağlanması amaçlanmıştır.
Yöntem
Yapılan bu çalışmada İstanbul ilinde 2023 yılında ölüm bildirim sistemine bildirimi yapılan ölüm belgelerine 12.05.2024 tarihinde alınan kurum izni ile ulaşılmıştır. Örneklem olarak 2,351 adet belge incelenmiştir. Belgeler 2023 DNS veri tabanından basit rastgele örnekleme ile seçilmiştir. Belgelerden düzeltme talep edilen belgeler Excel’e aktarılarak belgelerdeki her bir bölüm ayrı birer parametre olarak incelenmiştir. Uygun bulunmayan iade edilen belgelerde, iade edilen bölümler ve bunların oranları, iade nedenleri, iade edilen belgelerin düzeltme süreleri ve bu belgelerin toplam tamamlanma süreleri incelenmiştir. Çalışma İstanbul ilinde Halk Sağlığı Başkanlığı’nda 2024 yılında yapılmıştır.
Bulgular
İncelenen belgelerden %70,7’sinin doğru düzenlendiği, %29,3’ünün hatalı ya da eksik düzenlendiği görülmüştür. Hatalı olan belgelerden aynı hekime 11 kez iade edilen belge olduğu tespit edilmiştir. Ölüm belgelerinde en çok ölüm nedenleri kısmında (%80) hata ya da eksiklik olduğu görülmüştür.
Sonuç
Ölüm belgelerinin daha eksiksiz ve hatasız düzenlenebilmesi için bazı konularda çalışmalar yapılmasına ihtiyaç vardır. Bu iyileştirmeye yönelik çalışmaların ilgili tüm kurumlar ile ortak yapılması önemlidir. Bu yönde yapılacak çalışmaların belgenin düzenlenmesinin başlangıcından tescil edilmesine kadar olan süreçte rol alan kişi ve kurumlara yönelik olması gerekir.
Anahtar Kelimeler: Ölüm belgesi, ölüm bildirim sistemi, sağlık istatistikleri
Kaynakça
Budakoğlu Iİ, Akgün HS. [Gathering Data in Health Area: Capture – Recapture Method]. Kor Hek. 2008;7(1):75-80.
Okyay P, Bilgen MA, Dirlik M, Barutca S. Change in causes of death statistics between year 2008–2009 in the practice and research hospital of Adnan Menderes University: an intervention study. ADÜ Tıp Fakültesi Dergisi. 2011;12(1):1-10.
Türkiye İstatistik Kurumu. Resmi istatistik programı 2007-2011 izleme raporu. Ankara: Türkiye İstatistik Kurumu; 2011. Erişim adresi:https://www.tuik.gov.tr/media/corporatecontent/rip2007r2.pdf
Cohen J, Bilsen J, Miccinesi G, Löfmark R, Addington-Hall J, Kaasa S, et al. Using death certificate data to study place of death in 9 European countries: opportunities and weaknesses. BMC Public Health. 2007;7:283.
T.C. Sağlık Bakanlığı, Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Ölüm bildirim sistemi genelgesi. 20.12.2012 tarih ve 2012/5 sayılı genelge. Ankara: T.C. Sağlık Bakanlığı; 2012.
Bütün C, Yücel Beyaztaş F, Çelik M, Kılıççıoğlu B. The evaluation of death causes in death certificates. C. Ü. Tıp Fakültesi Dergisi. 2006;28(3):79-83.
Rosenberg HM. Cause of death as a contemporary problem. J Hist Med Allied Sci. 1999;54(2):133-153.
Bulaşıcı hastalıkların ihbarı ve bildirim sistemi hakkında tebliğ. Resmî Gazete. 06.11.2004;25635.
Arslan MN, Abalı F, Özbek BY, Üzün İ. Judicial aspects of death certification: an exhumation autopsy case. Turk J of Fam Pract. 2015;19(2):114-118.
Bayraktar M, Balcı E. Evaluation of the accuracy of the information in the death certificates: Niğde verbal autopsy study. Acta Med Nicomedia. 2020;3(3):109-115.
Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK veri portalı. [2025 Eylül 21]. Erişim adresi:https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=Nufus-ve-Demografi-109
Hoşgör Ş. Türkiye’de Devlet İstatistik Enstitüsünce derlenen ölüm verilerindeki eksik kapsamın boyut ve nitelik tahmini. Nüfusbilim Dergisi. 2005;27(1):17-34.
Turan S, Kişioğlu AN. The evaluation of validity of death records: an example of a city center. Arch Basic Clin Res. 2022;4(1):8-13.
Sibai AM, Nuwayhid I, Beydoun M, Chaaya M. Inadequacies of death certification in Beirut: who is responsible? Bull World Health Organ. 2002;80(7):555-561.
T.C. Sağlık Bakanlığı, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Ölüm bildirim sistemi genelgesi. 02.08.2021 tarih ve 2021/7 sayılı genelge. Ankara: T.C. Sağlık Bakanlığı; 2021.
Ören MM, Karaşahin EF, Uçar M, Çelebi Ö, Karahasanoğlu S. Temporal change of Erzurum city death notification system data and evaluation of 2017 deaths. Kafkas J Med Sci. 2020;10(3):246-252.
Çilingiroglu N, Subaşı N, Çiçekli O, Kara AV, Ferlengez E, Kocatürk O. Evaluation of deaths at Hacettepe University Hospital for the year 2004. Hacettepe Health Administration Journal. 2005;8(3):307-324.
Shantibala K, Akoijam BS, Usharani L, Singh HN, Laishram J, Singh TA. Death certification in a teaching hospital: a one-year review. Indian J Public Health. 2009;53(1):31-33.
Korkmaz T, Balaban B. Consistency assessment for the causes of death as indicated in the death certificates and in ICD codes. Med Bull Haseki. 2014;52(2):103-110.
Oruç MA, Uzan MM. The death notification system and ways to follow. Turk J Fam Pract. 2024;28(4):155-161.
