Öz
Amaç
Adolesan dönem, önemli psikolojik ve fiziksel değişimlerle karakterize bir dönemdir; bu değişimlerin sebep olabileceği sağlık sorunlarının bir kısmı, erken dönemde spor alışkanlığı kazanılması ile önlenebilir. Adolesanların spor farkındalığı, spor faaliyetlerine karşı tutumlarını teşvik edebileceği gibi engelleyici bir faktör de olabilir. Adölesanlarda fiziksel aktivite düzeylerini etkileyen faktörler üzerine yapılmış birçok çalışma bulunsa da, bu çalışmaların birçoğu sedanter davranışların arkasındaki motivasyonel faktörleri incelemekte yetersiz kalmaktadır. Bu çalışma, Adolesanların spor farkındalığını değerlendirmeyi ve bunun fiziksel aktiviteye yönelik tutumlarını nasıl etkilediğini incelemeyi amaçlamaktadır.
Yöntem
Bu kesitsel çalışmada, hastanemiz ergen sağlığı polikliniğine başvuran 11-18 yaş aralığında olan 400 sağlıklı adolesana spor farkındalık ölçeği ve spora yönelik tutum ölçeği uygulanmıştır.
Bulgular
Daha yüksek spor farkındalığına sahip adolesanlar, spora daha fazla oranda katılım göstermekteydi ve bu bireylerin spora yönelik tutum puanları, spora katılmayan ergenlere göre anlamlı derecede yüksekti. Her iki ölçeğin tüm alt boyut puanları ile toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişki saptanmıştır.
Sonuç
Bu çalışma, yaygın inanışın aksine, adolesanların yaşamlarında sporun rolünün ve spor alışkanlıklarının yalnızca çevresel faktörlerle değil, aynı zamanda spor farkındalık düzeyleriyle de şekillendiğini ortaya koymuştur. adolesanlarda, özellikle de daha düşük spor farkındalığına sahip olan düşük gelirli ailelerden gelen çocuklar ile kız çocuklarında sedanter yaşam tarzıyla mücadele etmeye yönelik politikaların geliştirilmesi ve desteklenmesi büyük önem taşımaktadır. Adolesanların spor farkındalıklarını artırarak spora katılımları için daha fazla fırsat tanınması, daha sağlıklı nesillerin gelişimine katkı sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler: Adolesan, farkındalık, spor, tutum
Kaynakça
Sawyer SM, Azzopardi PS, Wickremarathne D, Patton GC. The age of adolescence. Lancet Child Adolesc Health. 2018;2(3):223-228.
Levy S. Behavioral problems in adolescents, Harvard Medical School. Reviewed/Revised Jul 2022. Available from:https://www.msdmanuals.com/home/children-s-health-issues/problems-in-adolescents/behavioral-problems-in-adolescents
Lagestad P, Mehus I. The importance of adolescents’ participation in organized sport according to VO 2 peak: a longitudinal study. Res Q Exerc Sport. 2018;89(2):143-152.
Özen G, Güneş B, Yalçın S, Yalçın SS. Mother-child pairs› eating and feeding behaviours in two different nutritional status from two distinct provinces. BMC Pediatr. 2024;24(1):25.
Lou D.W. Sedentary behaviors and youth: current trends and the impact on health. Active Living Research; La Jolla, CA, USA: 2014.
Kohl HW, Craig CL, Lambert EV, Inoue S, Alkandari JR, Leetongin G, et al. The pandemic of physical inactivity: global action for public health. Lancet. 2012;380(9838):294-305.
van Ekris E, Altenburg TM, Singh AS, Proper KI, Heymans MW, Chinapaw MJ. An evidence-update on the prospective relationship between childhood sedentary behaviour and biomedical health indicators: a systematic review and meta-analysis. Obes Rev. 2016;17(9):833-849. Erratum in: Obes Rev. 2017;18(6):712-714.
Atalay M. “Ben”=farkındalık. İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2007;16:355-369.
Funk DC, James J. The psychological continuum model: a conceptual framework for understanding an individual’s psychological connection to sport. Sport Management Review. 2001;4(2):119-150.
Uyar Y, Sunay H. Development of sports awareness scale: validity and reliability study. Spormetre. 2020;18(1):46-58.
Funk DC, James J. The psychological continuum model: an evolutionary perspective. A. Routledge Handbook of Theory in Sport Management. 1st ed,. Routledge: New York, 2015:247-260.
Uijtdewilligen L, Nauta J, Singh AS, van Mechelen W, Twisk JW, van der Horst K, et al. Determinants of physical activity and sedentary behaviour in young people: a review and quality synthesis of prospective studies. Br J Sports Med. 2011;45(11):896-905.
Sallis JF, Prochaska JJ, Taylor WC. A review of correlates of physical activity of children and adolescents. Med Sci Sports Exerc. 2000;32(5):963-975.
King AC, Parkinson KN, Adamson AJ, Murray L, Besson H, Reilly JJ, et al. Correlates of objectively measured physical activity and sedentary behaviour in English children. Eur J Public Health. 2011;21(4):424-431.
Faul F, Erdfelder E, Lang AG, Buchner A. G*Power 3: a flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behav Res Methods. 2007;39(2):175-191.
Faul F, Erdfelder E, Buchner A, Lang AG. Statistical power analyses using G*Power 3.1: tests for correlation and regression analyses. Behav Res Methods. 2009;41(4):1149-1160.
Şentürk HE. Sport-oriented attitude scale: development, validity and reliability. CBU Journal of Physical Education and Sport Sciences. 2015;7(2):8-18.
Turgut T, Erden NS. Olumsuz test ifadelerinin iç tutarlılığa ve faktör yapısına etkileri. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi. 2013;42(2):319-332.
Valenzuela-Moss J, Sini M, Wren TAL, Edison BR. Changes in sports participation, specialization, and burnout from 7th to 12th grade: final results from a 6-year longitudinal study. Sports Health. 2024;16(2):177-183.
Black LI, Terlizzi EP, Vahratian A. Organized sports participation among children aged 6-17 years: United States, 2020. NCHS Data Brief. 2022;441.
Post EG, Rivera MJ, Doss D, Eberman LE. Higher levels of income and education are associated with more specialized sport participation behaviors: results from a representative sample of youth sport parents from the United States. Int J Sports Phys Ther. 2023;18(5):1196-1205.
Dimech S, Muscat-Inglott M. Exploring the relationship between socioeconomic status and sport participation in Maltese children: a cross-sectional short survey of mothers in relatively affluent households. Journal of Theory and Practice in Sport. 2023;2(1):1-22.
The national youth and sports policy document. 2013, Ankara. Available from:https://national-policies.eacea.ec.europa.eu/youthwiki/chapters/turkiye/13-national-youth-strategy. Accessed on: 20 Nov 2024.
Laursen B, Veenstra R. Toward understanding the functions of peer influence: a summary and synthesis of recent empirical research. J Res Adolesc. 2021;31(4):889-907.
Smith AL, Mellano KT. Three ways that peers matter in youth sport. Frontiers for Young Minds. 2022;10(5):685811.
Oja L, Piksööt J. Physical activity and sports participation among adolescents: associations with sports-related knowledge and attitudes. Int J Environ Res Public Health. 2022;19(10):6235.
Roth M, Stamatakis E. Linking young people’s knowledge of public health guidelines to physical activity levels in England. Pediatr Exerc Sci. 2010;22(3):467-476.
Wang J, Wu S, Chen X, Xu B, Wang J, Yang Y, et al. Impact of awareness of sports policies, school, family, and community environmental on physical activity and fitness among children and adolescents: a structural equation modeling study. BMC Public Health. 2024;24(1):2298.
Uyar Y. Examining the sports awareness of regular sports practitioners. IJETSAR. 2023;8(22):910-926.
Koca Arıtan C, Bulgu N. Spor ve toplumsal cinsiyet genel bir bakış. Toplum ve Bilim. 2005;103:163-184.
Gould D, Walker L. Youth sport: meeting unique development needs of young athletes for preventing dropout. In: Anshel MH, Petrie TA, Steinfeldt JA (editors). APA handbook of sport and exercise psychology, volume 1: sport psychology. Washington, DC: American Psychological Association, 2019:151-177.
Manninen M, Campbell S. The effect of the Sport Education Model on basic needs, intrinsic motivation and prosocial attitudes: a systematic review and multilevel meta-nalysis. Eur Phy Educ Rev. 2022;28(1):78-99.
Lakicevic N, Gentile A, Mehrabi S, Cassar S, Parker K, Roklicer R, et al. Make fitness fun: could novelty be the key determinant for physical activity adherence? Front Psychol. 2020;11:577522.
Ganakas E, Peden AE. Exploring why young Australians participate in the sport of fencing: future avenues for sports-based health promotion. Health Promot J Austr. 2023;34(1):48-59.
