Öz
Son yıllarda, dünyada ve ülkemizde uyuşturucu madde kullanımı giderek artmaktadır. Bu yazıda, anestezi uygulamasında madde bağımlılığı olan hastalarda klinisyenin karşılaşabileceği zorluklar ve bu zorlukların yönetimi hakkında bir farkındalık yaratılması amaçlandı. Uyuşturucu madde kullanımının tüm organ ve sistemlere kısa ve uzun dönemde etkileri bulunmaktadır. Ayrıca bu maddeler birçok ilaçla etkileşmekte ve öngörülemeyen sonuçlara sebep olabilmektedir. Anestezistler için bu durum daha karmaşıktır; anestezi pratiğinin temeli olan amnezi, analjezi ve anesteziyi sağlamak için barbitürat, narkotik ve hipnotik grubu birçok ilaç kullanılmaktadır. Madde bağımlısı olan hastalar genellikle preoperatif dönemde madde kullanımı bilgisini klinisyenle paylaşmaktan çekinmektedir. Bunun sonucunda karşılaşılabilen ilaç etkileşimleri nedeni ile farklı klinik tablolar oluşmaktadır. Madde bağımlılığı hakkında bilgi sahibi olunmadan anestezi uygulaması yapılan hastada oluşan ilaç etkileşimleri ile oluşan klinik tablo değerlendirilerek madde kullanımı hakkında çıkarım yapılmaktadır. Madde bağımlılığı öğrenilen hastalarda ise; beklenmeyen etkilerin önlenmesi amacıyla kullanılan maddenin anestezik ilaçlarla etkileşimlerinin bilinmesi gerekmektedir. Uyuşturucu bağımlısı olan hastalarda anestezi yönetimi, anestezik ilaçların bu maddelerle etkileşimlerinin bilinmesi önemlidir. Sonuç olarak; günümüzde uyuşturucu madde kullanan hastalarla anestezi pratiğinde daha sık karşılaşılmaktadır. Güncel uyuşturucu maddeleri ve bu maddelerin vücuttaki etkilerini bilmek, hastaların takip ve tedavilerinde avantaj sağlayabilir.
Anahtar Kelimeler: Anahtar kelimeler: Anestezik etkiler, anesteziyoloji, halusinojenler, kokain, LSD, madde bağımlılığı, metamfetamin, uyuşturucu bağımlılığı
Kaynakça
Gökler R, Koçak R. Uyuşturucu ve madde bağımlılığı. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi. 2008;1(3):89-104.
İsralowitz R. Drug Use, Policy and Management. 2nd ed., USA: Auburn House, 2002:1-33.
Hernandez M, Birnbach DJ, Van Zundert AA. Anesthetic management of the illicit-substance-using patient. Curr Opin Anaesthesiol. 2005;18(3):315-324.
Chen CY, Lin KM. Health consequences of illegal drug use. Curr Opin Psychiatry. 2009;22(3):287-292.
KB Ekibi. Madde bağımlılığı ve gençlik. KB Yayınları, 2020:1-48.
Kwiatkowska W, Knysz B, Gąsiorowski J, Witkiewicz W. Deep vein thrombosis of the lower limbs of intravenous drug users. Postepy Hig Med Dosw (Online). 2015;69:510-520.
Marchiori E, Lourenço S, Gasparetto TD, Zanetti G, Mano CM, Nobre LF. Pulmonary talcosis: imaging findings. Lung. 2010;188(2):165-171.
Sarımehmetoğlu AC, Helvacı A. Madde bağımlılığı ve kardiyovasküler sistem. Okmeydanı Tıp Dergisi 2014;30(Ek sayı 2):99-103
Mueller PD, Korey WS. Death by “ecstasy”: the serotonin syndrome? Ann Emerg Med. 1998;32(3 Pt 1):377-380.
Alusik S, Kalatova D, Paluch Z. Serotonin syndrome. Neuro Endocrinol Lett. 2014;35(4):265-273.
Karacalar S, Turgut N, Akdaş Tekin E. Madde bağımlısı hastalarda anestezi uygulamaları ve yoğun bakımda karşılaşılan problemler. Okmeydanı Tıp Dergisi. 2014;30(Ek sayı 2):134-142.
Cramton RE, Gruchala NE. Babies breaking down: neonatal and iatrogenic withdrawal syndromes. Curr Opin Pediatr. 2013;25(4):532-542.
Broscăuncianu D, Baciu AB, Stoicescu SM. Born with addiction to illegal drugs: Risk factors for neonatal morbidity and mortality. Proc. Rom. Acad. 2022;24(2):195-201.
United Nations Office on Drugs and Crime, 2017. Available from: https://www.unodc.org/wdr2017/field/Booklet_1_EXSUM.pdf. Last accessed date: 21.05.2024.
Sehlikoğlu K, Özkan ÖL, Sehlikoğlu Ş, Eğilmez OB, Kafadar H. Evaluation of the sociodemographic, clinical and criminal characteristics of the individuals with probation due to substance use. The Bulletin of Legal Medicine. 2022;27(1):42-51.
Hoch E, Volkow ND, Friemel CM, Lorenzetti V, Freeman TP, Hall W. Cannabis, cannabinoids and health: a review of evidence on risks and medical benefits. Eur Arch Psychiatry Clin Neurosci. 2024.
Lisano JK, Smith JD, Mathias AB, Christensen M, Smoak P, Phillips KT, et al. Performance- and health-related characteristics of physically active males using marijuana. J Strength Cond Res. 2019;33(6):1658-1668.
Mills PM, Penfold N. Cannabis abuse and anaesthesia. Anaesthesia. 2003;58(11):1125.
Girnius A. Substance abuse in pregnancy. Maternal cardiac care: a guide to managing pregnant women with heart disease, 1st Edition, USA: Elsevier; 2022:176-80
Ferreira P, Martini R. Cocaine: myths, history and abuse. Braz J Psychiatry. 2001;23(2)96-99.
Jakkala-Saibaba R, Morgan PG, Morton GL. Treatment of cocaine overdose with lipid emulsion. Anesthesia. 2011;66(12):1168-1170.
Brim RL, Nance MR, Youngstrom DW, Narasimhan D, Zhan CG, Tesmer JJ, et al. Thermally stable bacterial cocaine esterase: a potential therapeutic agent for treatment of cocaine abuse. Mol Pharmacol. 2010;77(4):593-600.
Narasimhan D, Woods JH, Sunahara RK. Bacterial cocaine esterase: a protein-based therapy for cocaine overdose and addiction. Future Med Chem. 2012;4(2):137-150.
Bauman JL, Grawe JJ, Winecoff AP, Hariman RJ. Cocaine-related sudden cardiac death: a hypothesis correlating basic science and clinical observations. J Clin Pharmacol. 1994;34(9):902-911.
McCord J, Jneid H, Hollander JE, de Lemos JA, Cercek B, Hsue P, et al. American Heart Association Acute Cardiac Care Committee of the Council on Clinical Cardiology. Management of cocaine-associated chest pain and myocardial infarction: a scientific statement from the American Heart Association Acute Cardiac Care Committee of the Council on Clinical Cardiology. Circulation. 2008;117(14):1897-1907.
Terra Filho M, Yen CC, Santos Ude P, Muñoz DR. Pulmonary alterations in cocaine users. Sao Paulo Med J. 2004;122(1):26-31.
Kwentoh I, Daniel S, Atiku ES. Cocaine-induced kidney, liver, lung, and muscle injury (C-KLM), presenting with foot drop: A case report. Cureus. 2023;15(12):e50745.
Louw KA. Substance use in pregnancy: The medical challenge. Obstet Med. 2018;11(2):54-66.
Kuczkowski KM. Cocaine-abusing parturient: a review of anesthetic considerations. Can J Anaesth. 2004;51(2):145-154.
Merz F. United Nations Office on Drugs and Crime: World Drug Report 2017. 2017. SIRIUS-Zeitschrift für Strategische Analysen. 2018;2(1):85-86.
Rasmussen N. America’s first amphetamine epidemic 1929-1971: a quantitative and qualitative retrospective with implications for the present. Am J Public Health. 2008;98(6):974-985.
Sankaran D, Lakshminrusimha S, Manja V. Methamphetamine: burden, mechanism and impact on pregnancy, the fetus, and newborn. J Perinatol. 2022;42(3):293-299.
Freudenmann RW, Oxler F, Bernschneider-Reif S. The origin of MDMA (ecstasy) revisited: the true story reconstructed from the original documents. Addiction. 2006;101(9):1241-1245.
Huecker MR, Koutsothanasis GA, Abbasy MSU, Marraffa J. Heroin (Archived). 2024 Nov 12. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024.
Meader N. A comparison of methadone, buprenorphine and alpha(2) adrenergic agonists for opioid detoxification: a mixed treatment comparison meta-analysis. Drug Alcohol Depend. 2010;108(1-2):110-114.
Guure C, Dery S, Baptista da Silva C, Asamoah-Adu C, Ayisi-Addo S, Diaba K, et al. Situational assessment and epidemiology of HIV, HBV and HCV among people who use and inject drugs in Ghana. PLoS One. 2024;19(8):e0305923.
Otome O, Wright A, Gunjaca V, Bowe S, Athan E. The economic burden of infective endocarditis due to injection drug use in Australia: A Single Centre Study-University Hospital Geelong, Barwon Health, Victoria. Interdiscip Perspect Infect Dis. 2022;2022:6484960.
Middaugh N, Edwards L, Chatham-Stephens K, Arguello DF. Wound botulism among persons who inject black tar heroin in New Mexico, 2016. Front Public Health. 2021;9:744179.
Appa A, Adamo M, Le S, Davis J, Winston L, Doernberg SB, et al. Comparative 1-year outcomes of invasive staphylococcus aureus infections among persons with and without drug use: an observational cohort study. Clin Infect Dis. 2022;74(2):263-270.
Wawersik J. History of anesthesia in Germany. J Clin Anesth. 1991;3(3):235-244.
Wick JY. The history of benzodiazepines. Consult Pharm. 2013;28(9):538-548.
Oransky I, Hofmann A. Lancet. 2008;9631(371):2168.
Dowse MS, Shaw S, Cridge C, Smerdon G. The use of drugs by UK recreational divers: illicit drugs. Diving Hyperb Med. 2011;41(1):9-15.
Esse K, Fossati-Bellani M, Traylor A, Martin-Schild S. Epidemic of illicit drug use, mechanisms of action/addiction and stroke as a health hazard. Brain Behav. 2011;1(1):44-54.
Figurasin R, Lee VR, Maguire NJ. 3,4-Methylenedioxymethamphetamine (MDMA) Toxicity. 2024. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024.
Piersanti V, Napoletano G, David MC, Umani Ronchi F, Marinelli E, De Paola L, et al. Sudden death due to butane abuse - An overview. J Forensic Leg Med. 2024;103:102662.
Sharma V, Gupta MC, Sood S, Sharma S. Update on the hazards and management of industrial toxins. Indian Journal of Forensic Medicine & Toxicology. 2013;7(1):234-239.
Hermanns-Clausen M, Kneisel S, Szabo B, Auwärter V. Acute toxicity due to the confirmed consumption of synthetic cannabinoids: clinical and laboratory findings. Addiction. 2013;108(3):534-544.
Yalçın M, Aparcı M, Eroğlu M, Işılak Z, Özmen N. Giant J (Osborn) Wave due to bonsai abuse: Comments on clinical practice. Balkan Med J. 2017;34(1):81-84.
Mutlu E, Bilici R, Çetin MK. Sağlık çalışanlarının bağımlılık hakkında tutumları. Bağımlılık Dergisi 2014;15(3):118-123.
European Monitoring Center for Drugs and Drug Addiction. European Drug Report 2021: Trends and Developments. Access link: file:///C:/Users/drgoz/Downloads/TDAT21001ENN%20(1).pdf (Last access date: 29/04/24).
