Öz
Amaç:
İkinci ve üçüncü basamak hastanelerin Koronavirüs (COVID) servislerinde çalışan hekimlerin 2 yıl içinde sağaltım seçeneklerine bakışlarındaki değişiklikleri belirlemektir.
Yöntem:
On dört soruluk bir test 2021 ve 2022’nin Mart aylarında 2. ve 3. derece hastanelerimizin COVID kliniklerinde çalışan doktorlarına gönüllük esasına dayanarak uygulandı.
Bulgular:
Prednizolon IV 60 VE 80 mg’nin standart tedavilere eklenmesi 2022 de 2021’e göre daha etkin bulundu. Ayrıca 250 mg ve üstü doz steroid uygulanması da 2022’de daha üstün bulundu. Asetilsalisilik asit (ASA) uygulanması her 2 yılda da etkin görülse de 2022’de güven aralığı biraz azalmış olarak gözlendi. Düşük moleküler ağırlıklı heparin ve özellikle enoksaparin her 2 yılda da uygulanmış ve 2022 de 2021’e göre etkinlik açısından daha güvenilir bulunmuştur. Aşılara güven açısından en güvenilir aşı BIONTECH olarak gözlenmiştir.
Sonuç:
Tüm pandemi boyunda dünyada hekimler COVID’e karşı pek çok ilaç denemişlerdir. Sonuçta standart tedavilere ek olarak aşılar, steroid, ASA, düşük moleküler ağırlıklı heparin en güvenilir sonuçları vermiştir. Ülkemizde de çalışmamızın sonucunda, COVID kliniklerinde çalışan doktorlar da küresel meslektaşlarıyla aynı tedavileri uygulamış ve aynı ilaçları sağaltımda güvenilir bulmuşlardır.
Anahtar Kelimeler: COVID, klinisyen, seçenek, tedavi, tercih
Kaynakça
COVID- 19. SARS- CoV- 2 Enfeksiyonu. Genel Bilgiler, Epidemiyoloji ve Tanı. T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel müdürlüğü. Bilimsel Danışma Kurulu Çalışması.7.12.2020
COVID- 19. SARS- CoV- 2 Enfeksiyonu. Erişkin Hasta Tedavisi. T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel müdürlüğü. Bilimsel Danışma Kurulu Çalışması.12.04.2022
COVID- 19. SARS- CoV- 2 Enfeksiyonu. Güncel Dönemde COVID- 19 İlişkili izolasyon ve karantina uygulamaları. T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel müdürlüğü. Bilimsel Danışma Kurulu Çalışması.14.01.2022
COVID- 19. SARS- CoV- 2 Enfeksiyonu. Ağır pnömoni, ARDS, Sepsis ve Septik Şok Yönetimi. T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel müdürlüğü. Bilimsel Danışma Kurulu Çalışması. 27.05.2021
COVID- 19. SARS- CoV- 2 Enfeksiyonu. Antisitokin- Antiinflamatuar Tedaviler, Koagülopati Yönetimi. T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel müdürlüğü. Bilimsel Danışma Kurulu Çalışması. 07.11.2020
Yılmaz R, Turgay TM. İmmün Temelli Tedaviler: COVID- 19 Hastalığı Tedavisinde İnterferon ve Kortikosteroidin Yeri, Brengel S, Balık İ. (editörler). COVID- 19 Tedavi Uygulamaları. 1.Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri, 2021:20-26.
Tulunay Kaya C. Antitrombotik Tedaviler: Enoksaparin, Aspirin, Dipridamol. Brengel S, Balık İ, (editörler). COVID- 19 Tedavi Uygulamaları. Kanıt Değerleri. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri, 2021:41-46.
Şen S, Karahan E. COVID- 19 ve RAAS İnhibitörleri ve Antikoagülan İlaçlar. Üresin AY, (editör). Farmakoloji ve COVID- 19. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri, 2021:56-60.
Gürel N, Arslan R. COVID- 19 ve Virüsü Hedefleyen Tedaviler. Üresin AY, (editör). Farmakoloji ve COVID- 19. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri, 2021:40-46.
Keleşoğlu Dinçer AB, Ateş A. İmmün Temelli Tedaviler: Antitoksinler (İnterlökin-1 İnhibitörleri: Anakinra .İnterlökin- 6 İnhibitörleri; Tosilizumab, Sarilizumab, Siltuximab, Kinaz İnhibitörleri). Brengel S, Balık İ, (editörler). 1.Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri, 2021:27-34
Atak Yücel A, Bayrakal V, Baskın H. Sitokin Fırtınası ve COVID- 19. Atak Yücel A, (editör). İmmünoloji ve COVID- 19.1.Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri, 2020:15-21.
Ahsan W, Javed S, Bratty MA, Alhazmi HA, Najmi A. Treatment of SARS-CoV-2: How far have we reached? Drug Discov Ther 2020;14(2):67-72.
Batiha GE, Moubarak M, Shaheen HM, Zakariya AM, Usman IM, Rauf A, et al. Favipiravir in SARS-CoV-2 Infection: Is it Worth it? Comb Chem High Throuput Screen 2022;25(14):2413-2428.
Trivedi N, Verma A, Kumar D. Possible treatment and strategies for COVID-19: review and assessment. Eur Rev Med Pharmacol Sci 2020;24(23):12593-12608.
Khani E, Shahrabi M, Rezaei H, Pourkarim F, Afsharirad H, Solduzian M. Current evidence on the use of anakinra in COVID-19. Int Immunopharmacol 2022;111:109075.
Engel JJ, van der Made CI, Keur N, Setiabudiawan T, Röring RJ, Damoraki G, et al. Dexamethasone attenuates interferon related cytokine hyperresponsiveness in COVID-19 patients. Front Immunol 2023;14:1233318.
Pinzón MA, Ortiz S, Holguín H, Betancur JF, Cardona Arango D, Laniado H, et al. Dexamethasone vs methylprednisolone high dose for Covid-19 pneumonia. PLoS One 2021;16(5):e0252057.
Spyropoulos AC, Goldin M, Giannis D, Diab W, Wang J, Khanijo S, et al. Efficacy and Safety of Therapeutic-Dose Heparin vs Standard Prophylactic or Intermediate-Dose Heparins for Thromboprophylaxis in High-risk Hospitalized Patients With COVID-19: The HEP-COVID Randomized Clinical Trial. JAMA Intern Med 2021;181(12):1612-1620.
Tantry US, Schror K, Navarese EP, Jeong YH, Kubica J, Bliden KP, et al. Aspirin as an Adjunctive Pharmacologic Therapy Option for COVID-19: Anti-Inflammatory, Antithrombotic, and Antiviral Effects All in One Agent. J Exp Pharmacol 2021;13:957-970.
Graña C, Ghosn L, Evrenoglou T, Jarde A, Minozzi S, Bergman H, et al. Efficacy and safety of COVID- 19 vaccines. Cochrane Database Syst Rev 2022;12(12):CD015477.
