Öz
Amaç:
Çölyak hastalığı (ÇH), demir eksikliği anemisinin (DEA) iyi bilinen bir nedenidir. DEA, özellikle subklinik veya atipik ÇH olan hastalarda, ÇH’nin tek klinik belirtisi olabilir. Histolojik inceleme en önemli tanı aracıdır. Çalışmamızda nedeni bilinmeyen DEA ile başvuran hastalardan alınan duodenal biyopsilerin ÇH tanısındaki rolünü ve nedeni bilinmeyen DEA’lı hastalarda ÇH prevalansını incelemeyi amaçladık.
Yöntem:
Haziran 2019-Aralık 2022 tarihleri arasında endoskopi ünitemizde nedeni bilinmeyen DEA’nın değerlendirilmesi kapsamında özofagogastroduodenoskopi işlemi sırasında duodenal biyopsi yapılan 18 yaş üstü ardışık 248 hasta çalışmaya dahil edildi. ÇH prevalansı retrospektif olarak değerlendirildi. Anormal duodenal histolojiye sahip hastaların anti-endomysiyal antikor ve doku transglutaminaz antikor seviyeleri değerlendirildi. ÇH tanısı pozitif serolojik test ve anormal duodenal histoloji ile konuldu. Histopatolojik değişiklikler Marsh sınıflamasına göre değerlendirildi.
Bulgular:
Çalışma kriterlerini karşılayan toplam 248 hasta (171 kadın) çalışmaya alındı. Duodenum biyopsisi alınan 8 (%3,2) hastada ÇH saptandı. ÇH’nin yaş ortalaması 36±14 idi. Kadın erkek oranı 1,3:1 olarak bulundu. Histopatoloji 5 hastada (%62,5) Marsh evre III, 2 hastada (%25) Marsh evre II ve 1 hastada (%12,5) Marsh evre I lezyonları gösterdi. Duodenal biyopside (Marsh I, II & III) patolojik değişiklik gösteren tüm hastaların serolojisi pozitifti. ÇH olan ve olmayan DEA olan hastalar arasında ortalama hemoglobin, ortalama alyuvar hacmi ve ferritin düzeylerinde anlamlı fark yoktu.
Sonuç:
DEA hastalarının üst endoskopik muayenesi sırasında alınan rutin duodenal biyopsiler ÇH’de tanısal fayda sağlamaktadır. Bu nedenle, bu uygulama, mukozanın endoskopik görünümü normal olsa bile, DEA’lı hastaların tanısal çalışmalarında sistematik olarak yer almalıdır.
Anahtar Kelimeler: Çölyak hastalığı, demir eksikliği anemisi, duodenal biyopsi
Kaynakça
Gujral N, Freeman HJ, Thomson AB. Celiac disease: prevalence, diagnosis, pathogenesis and treatment. World J Gastroenterol 2012;18(42):6036-6059.
Brandimarte G, Tursi A, Giorgetti GM. Changing trends in clinical form of celiac disease. Which is now the main form of celiac disease in clinical practice? Minerva Gastroenterol Dietol 2002;48(2):121-130.
Deora V, Aylward N, Sokoro A, El-Matary W. Serum vitamins and minerals at diagnosis and follow-upin children with Celiac disease. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2017;65(2):185-189.
Halfdanarson TR, Litzow MR, Murray JA. Hematological manifestations of celiac disease. Blood 2007;107(2):412-421.
Gao G, Li J, Zhang Y, Chang YZ. Cellular iron metabolism and regulation. Adv Exp Med Biol 2019;1173:21-32.
Rubio-Tapia A, Hill ID, Kelly CP, Calderwood AH, Murray JA; American College of Gastroenterology. ACG clinical guidelines: diagnosis and management of celiac disease. Am J Gastroenterol 2013;108(5):656-676.
Ludvigsson JF, Bai JC, Biagi F, Card TR, Ciacci C, Ciclitira PJ, et al. Coeliac Disease Guidelines Development Group; British Society of Gastroenterology. Diagnosis and management of adult coeliac disease: guidelines from the British Society of Gastroenterology. Gut 2014;63(8):1210-1228.
Goddard, AF, McIntyre AS, Scott BB. Guidelines for the management of iron deficiency anaemia. British Society of Gastroenterology. Gut 2000;46 Suppl 3-4(Suppl 4):IV1-IV5.
Maglione MA, Okunogbe A, Ewing B, Grant S, Newberry SJ, Motala A, Shanman R, Mejia N, Arifkhanova A, Shekelle P, Harmon G. Diagnosis of Celiac Disease [Internet]. Rockville (MD): Agency for Healthcare Research and Quality (US); 2016.
Beutler E, Waalen J. The definition of anemia: What is the lower limit of normal of the blood hemoglobin concentration? Blood 2006;107(5):1747-1750.
Marsh MN. Gluten, major histocompatibility complex, and the small intestine. A molecular and immunobiologic approach to the spectrum of gluten sensitivity (‘celiac sprue’). Gastroenterology 1992;102(1):330-354.
Bai D, Brar P, Holleran S, Ramakrishnan R, Green PH. Effect of gender on the manifestations of celiac disease: evidence for greater malabsorption in men. Scand J Gastroenterol 2005;40(2):183-187.
Schmitz U, Ko Y, Seewald S, Düsing R, Vetter H. Iron-deficiency anemia as the sole manifestation of celiac disease. Clin Investig 1994;72(7):519-521.
Mukherjee R, Egbuna I, Brar P, Hernandez L, McMahon DJ, Shane EJ, et al. Celiac disease: similar presentations in the elderly and young adults. Dig Dis Sci 2010;55(11):3147-3153.
Mahadev S, Laszkowska M, Sundström J, Björkholm M, Lebwohl B, Green PHR, et al. Prevalence of Celiac Disease in Patients With Iron Deficiency Anemia-A Systematic Review With Meta-analysis. Gastroenterology 2018;155(2):374-382.e1.
Kalayci AG, Kanber Y, Birinci A, Yildiz L, Albayrak D. The prevalence of coeliac disease as detected by screening in children with iron deficiency anaemia. Acta Paediatr 2005;94(6):678-681.
Karaman K, Akbayram S, Kar S, Demirören K. Prevalence of Celiac Disease in Children With Iron Deficiency Anemia in Van Lake Region of Turkey. J Pediatr Hematol Oncol 2016;38(2):143-146.
Ertekin V, Tozun MS, Küçük N. The prevalence of celiac disease in children with iron-deficiency anemia. Turk J Gastroenterol 2013;24(4):334-338.
Uçardağ D, Güliter S, Ceneli O, Yakaryilmaz F, Atasoy P, Cağlayan O. Celiac disease prevalence in patients with iron deficiency anemia of obscure origin. Turk J Gastroenterol 2009;20(4):266-270.
Gonen C, Yilmaz N, Yalcin M, Simsek I, Gonen O. Diagnostic yield of routine duodenal biopsies in iron deficiency anaemia: a study from Western Anatolia. Eur J Gastroenterol Hepatol 2007;19(1):37-41.
Zamani F, Mohamadnejad M, Shakeri R, Amiri A, Najafi S, Alimohamadi SM, et al. Gluten sensitive enteropathy in patients with iron deficiency anemia of unknown origin. World J Gastroenterol 2008;14(48):7381-7385.
Ganji A, Esmaielzadeh A, Aafzal Aghayee MA, Goshayeshi L, Ghaffarzadegan K. The clinical presentation of celiac disease: Experiences from Northeastern Iran. Middle East J Dig Dis 2014;6(2):93-97.
Berry N, Basha J, Varma N, Varma S, Prasad KK. Anemia in celiac disease is multifactorial in etiology: A prospective study from India. JGH Open 2018;2(5):196-200.
Fasano A, Catassi C. Current approaches to diagnosis and treatment of celiac disease: an evolving spectrum. Gastroenterology 2001;120(3):636-651.
Kayar Y, Sürmeli N, Dertli R, Bilgili MA, Ağın M, Yıldırım Doğan N. Demographic, Histopathological and Clinical Features of Patients with Celiac Disease. Van Med J 2019; 26(3):363-369
Boğa S, Köksal AR, Alkım H, Özağarı AA, Bayram M, Batuan Damar A, et al. Clearing the atypical complaints by endoscopy: celiac disease. Endoscopy Gastrointestinal 2016;24(1):4-8.
