Öz
Amaç:
Koronavirüs hastalığı-2019 (COVID-19) pandemisi sürecinde anesteziyoloji hekimlerinin elektrokonvülsif tedavi (EKT) uygulamasına yaklaşımı, EKT sırasında alınan koruyucu güvenlik önlemleri, kişisel koruyucu ekipman (KKE) kullanımı, anestezi uygulamaları ile ilgili durum ve yaklaşımlarını değerlendirmektir.
Yöntem:
Türkiye genelindeki anestezi öğretim görevlisi, uzman doktor ve araştırma görevlileri, pandemi sürecinde EKT uygulamalarındaki değişiklikler, KKE kullanımı, çalışan ve hasta güvenliği ile ilgili soruları içeren anket formu online ve Türk Anesteziyoloji ve Reanimasyon Derneği aracılığıyla gönderilerek araştırmaya katılmaya davet edildi.
Sonuç:
Pandemi sürecinde EKT uygulamaları büyük oranda azalmıştır. EKT’de aerosol oluşumuna sebep olacak uygulamalara, KKE kullanımının önemine ve bu konuda kılavuzların önerileri doğrultusunda bilgi düzeylerine yönelik sorular ile uygulama farklılıklarına dikkat çekmek istedik. Olası bir pandemi varlığında çalışan ve hasta güvenliği açısından, kılavuzların bilinmesi ve uygulanmasının önemli olacağı kanısındayız.
Bulgular:
Çalışmaya 130 kişi yanıt verdi, yanıt verenlerin sonuçları analiz edildi. Katılımcıların %43,8’ü (n=25) uzman hekim, %36,9’u (n=57) araştırma görevlisi, %19,2’si (n=48) öğretim görevlisiydi. Hastane dağılımı %43,8 (n=57) üniversite, %47,7 (n=67) eğitim araştırma, %8,5 (n=11) özel ve devlet hastanesi idi. Pandemide EKT uygulamaya devam ettiğini belirtenlerin oranı %63,8 (n=83) iken %76,9’u (n=100) hastanelerinde EKT uygulama sayılarında azalma olduğunu söylemişlerdir. EKT sırasında odada bulunan kişi sayısı katılımcıların %73,8’inde (n=96) 4 ve altında, EKT arası 30 dakika üzerinde bekleme süresi uygulayan katılımcıların oranı %9,2 (n=12) idi. Anestezi cihazı ekshalasyon valfine hepafiltre uygulama oranı %93,8; preoksijenizasyon uygulama oranı %85,4; balon maske ventilasyon uygulama oranı %77,7 olarak bulundu. EKT uygulaması sırasında katılımcıların %45’i her zaman KKE kullandığını, %10’u hiçbir uygulamada KKE kullanmadığını belirtti. KKE kullanım oranlarına bakıldığında sırasıyla %93,1’inde N95 (FFP2/FFP3), %50,8’inde tek kat eldiven, %50,8’inde boks gömleği ve %49’unda cerrahi maske kullanıldığı görüldü. Katılımcıların %53,8’i KKE temininde zorluk çekmediğini belirtirken, %29,2’si N95 (FFP2/FFP3) temininde zorluk yaşadıklarını belirtmişlerdir. EKT öncesi 24-48 saat içinde COVID polimereaz zincir reaksiyon (PCR) testine bakılma oranı %66,9 olarak bulunurken; katılımcıların %8,5’i hastalara COVID PCR testi yapılmadığını belirtmiştir. Katılımcıların %14,6’sı ise COVID-19 pozitif hastalara EKT uyguladığını söylemiştir. Uygulama sonrası hekimlerden %9,2’sinin COVID-19 enfeksiyonu geçirdiği saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Anestezi, COVID-19, elektrokonvülsif tedavi, kişisel koruyucu ekipman, yaklaşım
Kaynakça
Baran İ. Anesthesiologists’ Attitude and Approach Regarding Personal Usage of Protective Equipment During the Covid-19 Pandemic. JARSS 2020;28(4):239-246.
Zenciroğlu D. Protective Clothing and Equipments in Hospitals. ANKEM Derg 2011;25(Ek 2):176-183.
Wax RS, Christian MD. Practical recommendations for critical care and anesthesiology teams caring for novel coronavirus (2019-nCoV) patients. Can J Anesth 2020;67(5):568-576.
Thiruvenkatarajan V, Wong DT, Kothandan H, Sekhar V, Adhikary SD, Currie J, et al. Airway Management in the Operating Room and Interventional Suites in Known or Suspected COVID-19 Adult Patients: A Practical Review. Anesth Analg 2020;131(3):677-689.
Wujtewicz M, Dylczyk-Sommer A, Aszkiełowicz A, Zdanowski S, Piwowarczyk S, Owczuk R. COVID-19 - what should anaethesiologists and intensivists know about it? Anaesthesiol Intensive Ther 2020;52(1):34-41.
Chen Q, Liang M, Li Y, Guo J, Fei D, Wang L, et al. Mental health care for medical staff in China during the COVID-19 outbreak. Lancet Psychiatry 2020;7(4):e15-e16.
Surve RM, Sinha P, Baliga SP, M R, Karan N, Jl A, et al. Electroconvulsive therapy services during COVID-19 pandemic. Asian J Psychiatr 2021;59:102653.
Fink M, Kellner CH, McCall WV. The role of ECT in suicide prevention. J ECT 2014;30(1):5-9.
Espinoza RT, Kellner CH, McCall WV. Electroconvulsive Therapy During COVID-19: An Essential Medical Procedure-Maintaining Service Viability and Accessibility. J ECT 2020;36(2):78-79.
Practice Guidance for COVID-19, April 10th, 2020 (APA website). Available at: https://www.psychiatry.org/psychiatrists/covid-19-coronavirus/practice-guidance-for-covid19
Bryson EO, Aloysi AS. A Strategy for Management of Electroconvulsive Therapy Patients During the COVID-19 Pandemic. J ECT 2020;36(3):149-151.
Sienaert P, Lambrichts S, Popleu L, Van Gerven E, Buggenhout S, Bouckaert F. Electroconvulsive Therapy During COVID-19-Times: Our Patients Cannot Wait. Am J Geriatr Psychiatry 2020;28(7):772-775.
Gil-Badenes J, Valero R, Valentí M, Macau E, Bertran MJ, Claver G, et al. Electroconvulsive therapy protocol adaptation during the COVID-19 pandemic. J Affect Disord 2020;276:241-248.
Bellini H, Cretaz E, Rigonatti LF, Conto CDR, Melzer-Ribeiro DL, Busatto-Filho G, et al. Electroconvulsive therapy practice during the COVID-19 pandemic. Clinics (Sao Paulo) 2020;75:e2056.
Tor PC, Phu AHH, Koh DSH, Mok YM. Electroconvulsive Therapy in a Time of Coronavirus Disease. J ECT 2020;36(2):80-85.
Tor PC, Tan J, Loo C. Model for ethical triaging of electroconvulsive therapy patients during the COVID-19 pandemic. BJPsych Bull 2021;45(3):175-178.
Lapid MI, Seiner S, Heintz H, Hermida AP, Nykamp L, Sanghani SN, et al. Electroconvulsive Therapy Practice Changes in Older Individuals Due to COVID-19: Expert Consensus Statement. Am J Geriatr Psychiatry 2020;28(11):1133-1145.
Limoncelli J, Marino T, Smetana R, Sanchez-Barranco P, Brous M, Cantwell K, et al. General Anesthesia Recommendations for Electroconvulsive Therapy During the Coronavirus Disease 2019 Pandemic. J ECT 2020;36(3):152-155.
Ramakrishnan VS, Kim YK, Yung W, Mayur P. ECT in the time of the COVID-19 pandemic. Australas Psychiatry 2020;28(5):527-529.
Flexman AM, Abcejo AS, Avitsian R, De Sloovere V, Highton D, Juul N, et al. Neuroanesthesia Practice During the COVID-19 Pandemic: Recommendations From Society for Neuroscience in Anesthesiology and Critical Care (SNACC). J Neurosurg Anesthesiol 2020;32(3):202-209.
Feldman JM, Hendrickx J, Kennedy RR. Carbon Dioxide Absorption During Inhalation Anesthesia: A Modern Practice. Anesth Analg 2021;132(4):993-1002.
Alkaya Solmaz F, Özcan MS, Özden ES, Balık O, Kırdemir P. Operating Room Management And Anesthetic Approach in Covid-19 Pandemic. Med J SDU 2021;(Ozelsayi-1):125-131.
Karaca AS, Özmen MM, Uçar AD, Yastı AÇ, Demirer S. COVID-19’lu hastalarda genel cerrahi ameliyathane uygulamaları. Turk J Surg 2020;36(1):VI-X.
Loureiro Pereira-Soares E, Nascimento AL, da Silva JA, Nardi AE. Anesthesia for electroconvulsive therapy during the COVID-19 pandemic. Expert Rev Neurother 2021;21(1):1-3.
Rothe C, Schunk M, Sothmann P, Bretzel G, Froeschl G, Wallrauch C, et al. Transmission of 2019-nCoV Infection from an Asymptomatic Contact in Germany. N Engl J Med 2020;382(10):970-971.
APSF. Perioperative considerations for the 2019 novel coronavirus (COVID-19) [Internet]. Rochester (MN): Anesthesia Patient Safety Foundation; 2020 February 12 [cited 2020 Apr 16]; [about 9 screens]. Available from: https://www.apsf.org/news-updates/perioperative-considerations-for-the-2019-novel-coronavirus-covid-19/
Zhu J, Ji P, Pang J, Zhong Z, Li H, He C, et al. Clinical characteristics of 3062 COVID-19 patients: A meta-analysis. J Med Virol 2020;92(10):1902-1914.
ICMANAESTHESIACOVID-19. COVID-19 airway management principles [Internet] London (UK): ICM Anaesthesia COVID-19 Web Site; 2020 March 19 [cited 2020 Apr 18]; [about 45 screens] Available from: https://icmanaesthesiacovid-19.org/covid-19-airway-management-principles
ASA. COVID-19 information for health care professionals recommendations [Internet]. Washington (DC): American Society of Anesthesiologists; 2020 [cited 2020 Apr 18]; [about 7 screens] Available from: https://www.asahq.org/about-asa/governance-and-committees/asa-committees/committee-on-occupational-health/coronavirus
Infection prevention and control of epidemic- and pandemic-prone acute respiratory infections in health care. WHO Guidelines. World Health Organization; 2014 [cited 04 May 2020], Available from: https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/112656/9789241507134_eng.pdf;jsessionid =DC4254A4B70DB22F0F9D8EBB997CBFA8? sequence=1
Covid-19 Pandemisinde Sağlık Kurumlarında Çalışma Rehberi ve Enfeksiyon Kontrol Önlemleri. Bilimsel Danışma Kurulu Çalışması. T.C. Sağlık Bakanlığı. 9 Mart 2021. Erişim adresi: https://covid19.saglik.gov.tr/Eklenti/40282/0/covid19saglikkurumlarinda calismarehberiveenfeksiyonkontrolonlemleripdf.pdf
Paterlini M. On the front lines of coronavirus: the Italian response to covid-19. BMJ 2020;368:m1065.
