Öz
Amaç:
Üçüncü basamak bir hastanede çalışan doktorlarda insülin direncini (IR) ve diyabet risk düzeylerini Finlandiya Diyabet Risk skor (FINDRISK) anketi ile değerlendirmek amaçlanmıştır.
Yöntem:
Çalışmamız üçüncü basamak bir hastanede çalışan 200 hekim üzerinde kesitsel olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmamızda FINDRISK, açlık kan şekeri ve açlık insülini kullanıldı. IR HOMA-IR ile hesaplandı. FINDRISK sekiz sorudan oluşan, 10 yıllık diyabet riskini belirleyen bir ölçektir. FINDRISK puanları ve 10 yıllık diabetes mellitus risk oranları; <7 puan (düşük) ise % 1, 7-11 puan (hafif) ise % 4, 12-14 puan (orta) ise % 16, 15-20 puan (yüksek) ise % 33, 21-26 puan (çok yüksek) ise % 50 (sırasıyla).
Bulgular:
Çalışmaya dahil edilen sağlık çalışanlarının FINDRISK skorları % 16’sında düşük, % 36,5’inde hafif, % 23,5’inde orta, % 18,5’inde yüksek ve % 5,5’inde çok yüksekti. Doktorların %49,5’inde HOMA-IR ve % 24’ünde bozulmuş açlık glukozu (BAG) mevcuttu. Katılımcıların 155’inin vücut kitle indeksi ≥25 kg/m2 idi, 178’i düzenli egzersiz yapmıyordu, 125’i günlük sebze ve/veya meyve tüketmiyordu ve 144’ünün diyabetik akrabaları mevcuttu. FINDRISK skoru ile BAG, günlük sebze/meyve tüketimi ve düzenli egzersiz yapmak arasında istatistiksel olarak ileri düzeyde anlamlı ilişki bulundu (p=0,001). FINDRISK skoru ile HOMA-IR arasında anlamlı ilişki saptanmamakla birlikte, HOMA-IR yüksek görülen olguların % 8,1’inin diyabet riski düşük, % 32,3’ünün hafif, % 33,3’ünün orta, %20,2’sinin yüksek ve %6,1’inin çok yüksek saptandı. Yaş düzenlendikten sonra bile uzmanlarda diyabet riski asistanlara göre daha yüksek bulundu (p=0,001).
Sonuç:
FINDRISK skoru, insülin, glukoz ve HOMA-IR seviyeleri ile anlamlı pozitif korelasyon göstermektedir. Yaş grupları ve iş pozisyonu, yaşa göre ayarlama yapıldıktan sonra bile, iş pozisyonunun diyabet için yüksek risk (2,9 kat) oluşturduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca hipertansif hekimler arasında diyabet riski daha yüksek saptanmıştır. Bulgularımız, FINDRISK değerlendirmesinin Türkiye’deki tıp doktorlarında diyabet taraması için kullanılabileceğini düşündürmektedir.
Anahtar Kelimeler: İnsüline bağımlı olmayan diabetes mellitus, FINDRISK insülin direnci, iş sağlığı, tıp doktorları
Kaynakça
International Diabetes Federation Diabetes Atlas. 9th ed. Brussels; 2019.
Khunti K, Mani H, Achana F, Cooper N, Gray LJ, Davies MJ. Systematic review and meta-analysis of response rates and diagnostic yield of screening for type 2 diabetes and those at high risk of diabetes. PLoS One 2015;10(9):e0135702.
Tari SK, Unal B. Determinants of prevalence and awareness of diabetes in a population aged 45-74 in Bigadic. Turk J Public Health 2013;11(3):160-173.
Brodovicz KG, Dekker JM, Rijkelijkhuizen JM, Rhodes T, Mari A, Alssema M, et al. The Finnish Diabetes Risk Score is associated with insulin resistance but not reduced β-cell function, by classical and model-based estimates. Diabet Med 2011;28(9):1078-1081.
Lima-Martínez MM, Colmenares L, Campanelli Y, Paoli M, Rodney M, Santos RD, et al. Epicardial adipose tissue thickness and type 2 diabetes risk according to the FINDRISC modified for Latin America. Clin Investig Arterioscler 2019;31(1):15-22.
Bernabe-Ortiz A, Perel P, Miranda JJ, Smeeth L. Diagnostic accuracy of the FINDRISC for undiagnosed T2DM in Peruvian population. Prim Care Diabetes 2018;12(6):517-525.
Vandersmissen GJM, Godderis L. Evaluation of the FINDRISC for diabetes screening in occupational health care. Int J Occup Med Environ Health 2015;28(3):587-591.
Lindström J, Absetz P, Hemiö K, Peltomäki P, Peltonen M. Reducing the risk of type 2 diabetes with nutri-tion and physical activity - efficacy and implementation of lifestyle interventions in Finland. Public Health Nutr 2010;13(6A):993-999.
Lindström J, Tuomilehto J. The diabetes risk score: a practical tool to predict type 2 diabetes risk. Diabetes Care 2003;26:725-731.
Sezer Ö, Özdoğan Lafçi N, Korkmaz S, Dağdeviren HN. Prediction of a 10-year risk of type 2 diabetes mellitus in the Turkish population: A cross-sectional study. Medicine (Baltimore) 2021;100(44):e27721.
Haffner SM, Kennedy E, Gonzalez C, Stern MP, Miettinen H. A prospective analysis of the Homa model. The Mexico City diabetes study. Diabetes Care 1996;19(10):1138-1141.
Kusnanto K, Rohmah FA, Wahyudi AS, Arifin H. Mental Workload and Stress with Blood Glucose Level: A Correlational Study among Lecturers who are Structural Officers at the University. Sys Rev Pharm 2020;11(7):253-257.
Salinero-Fort MÁ, de Burgos-Lunar C, Mostaza Prieto J, Lahoz Rallo C, Abánades-Herranz JC, Gómez-Campelo P, et al. Validating prediction scales of type 2 diabetes mellitus in Spain: the SPREDIA-2 population-based prospective cohort study protocol. BMJ Open 2015;5(7):e007195.
Rydén L, Grant PJ, Anker SD, Berne C, Cosentino F, Danchin N, et al. Task Force on diabetes, pre-diabetes, and cardiovascular diseases of the ESC; EASD: ESC guidelines on diabetes, pre-diabetes, and cardiovascular diseases developed in collaboration with the EASD-Summary. Diab Vasc Dis Res 2014;11(3):133-173.
Hu G, Jousilahti P, Barengo NC, Qiao Q, Lakka TA, Tuomilehto J. Physical activity, cardiovascular risk factors, and mortality among Finnish adults with diabetes. Diabetes Care 2005;28(4):799-805.
Baghbani-Oskouei A, Tohidi M, Hasheminia M, Azizi F, Hadaegh F. Impact of 3-year changes in fasting insulin and insulin resistance indices on incident hypertension: Tehran lipid and glucose study. Nutr Metab (Lond) 2019;16:76.
Cooper-Patrick L, Gallo JJ, Gonzales JJ, Vu HT, Powe NR, Nelson C, et al. Race, gender, and partnership in the patient-physician relationship. JAMA 1999;282(6):583-589.
American Diabetes Association. 2. Classification and diagnosis of diabetes: standards of medical care in diabetes-2018. Diabetes Care 2018;41(Suppl 1):S13-S27.
Heraclides A, Chandola T, Witte DR, Brunner EJ. Psychosocial stress at work doubles the risk of type 2 diabetes in middle-aged women: evidence from the Whitehall II study. Diabetes Care 2009;32(12):2230-2235.
Hellgren MI, Petzold M, Beteus-Forslund H, Wedel H, Jansson PA, Lindblad U. Feasibility of a randomized controlled intervention with physical activity in participants with impaired glucose tolerance recruited by FINDRISC: A pilot study. Scand J Public Health 2014;42(5):463-470.
Roşescu R, Martin-Hadma RM, Tarcea M. Is there a link between physical activity, body mass index, Finnish Diabetes Risk Score (FINDRISC) and blood pressure? Health, Sports & Rehabilitation Medicine 2020;21(3)174-178.
Hamilton MT, Hamilton DG, Zderic TW. Sedentary behavior as a mediator of type 2 diabetes. Med Sport Sci 2014;60:11-26.
Ishaque A, Shahzad F, Muhammad FH, Usman Y, Ishaque Z. Diabetes risk assessment among squatter settlements in Pakistan: a cross-sectional study. Malays Fam Physician 2016;11(2-3):9-15.
Walker CG, Solis-Trapala I, Holzapfel C, Ambrosini GL, Fuller NR, Loos RJF, et al. Modelling the Interplay between Lifestyle Factors and Genetic Predisposition on Markers of Type 2 Diabetes Mellitus Risk. PLoS One 2015;10(7):e0131681.
Walker C, Loos R, Mander A, Jebb SA, Frost GS, Griffin BA, et al. Genetic predisposition to type 2 diabetes is associated with impaired insulin secretion but does not modify insulin resistance or secretion in response to an intervention to lower dietary saturated fat. Genes Nutr 2012;7(4):529-536.
