Öz
Amaç:
Majör yanık yaralanmalarından sonra hastalarda masif sistemik enflamatuvar yanıt görülmektedir. Modern yanık ünitelerinde yanığa bağlı ölümlerin yaklaşık %54’ü, ozmotik şok ve hipovolemi yerine başvurudan 72 saat sonra septik şok ve çoklu organ disfonksiyonu sendromu nedeniyle meydana gelmektedir. Sepsisin erken teşhisi ve etkin tedavisi, yanık hastalarında, özellikle ciddi yanıklarda fayda sağlayacaktır. Bu çalışmada toplam yanık vücut yüzey alanı (TVYA) %30’dan fazla olan hastalarda mortaliteyi tahmin etmek için sistemik enflamatuvar skor (mSIS), C-reaktif protein (CRP), delta nötrofil indeksi (DNI), laktat dehidrogenaz (LDH) ve albümini (ALB) birlikte kullanmayı amaçladık.
Yöntem:
Ocak 2020 ile Aralık 2020 tarihleri arasında merkezimize başvuran hastaların hasta kayıtları geriye dönük olarak incelendi. Hastaların demografik ve yanık ile ilgili özellikleri mortalite varlığı durumuna göre analiz edilmiştir. Hasta kabulü ve taburculuk sırasındaki DNI, CRP, serum ALB ve LDH seviyeleri de kaydedildi. mSIS, tüm hastalar için serum ALB seviyelerine ve lenfosit-monosit oranına göre hesaplanmıştır. Hem yatış hem de taburculuk sırasında DNI, CRP, LDH ve ALB seviyeleri ROC analizi ile analiz edildi.
Bulgular:
Bir yıllık süre içerisinde yanık yoğun bakım ünitesine toplam 55 ağır yanıklı hasta başvurdu. Hastaların ortalama yaşı 40,8 (18-89) yıl ve ortalama yanık TVYA’sı %40,73 idi. Hastaların 13’ü hayatını kaybetti (%23,6). Tüm hastalar için ortalama yatış süresi 35,3 gün olup, tüm ölümler başvurudan 72 saat sonra meydana gelmiştir. Hem yatış hem de taburculuk CRP düzeyleri ölen hastalar için anlamlı derecede yüksekti (sırasıyla p=0,001 ve p=0,000). Gruplar arasında LDH, ALB ve DNI değerleri karşılaştırıldığında, hayatını kaybeden hastalarda LDH ve DNI taburculuk düzeyleri anlamlı olarak yüksek, ALB anlamlı derecede düşüktü, ancak kabul düzeyleri arasında fark yoktu. Mortaliteyi tahmin etmek için enflamatuvar belirteçlerin uygunluğu için ROC eğrisi analizi yapıldı. Devam eden yüksek LDH, CRP ve DNI seviyeleri ve azalan ALB seviyelerinin (sırasıyla; 0,86, 0,92, 0,84) ölüm oranını kısaltılmış yanık şiddet indeksi ve rBAUX’ten daha iyi tahmin ettiği görülmüştür.
Sonuç:
Hastanın yanık yoğun bakım ünitesine kabul edildiği andaki yaşam beklentisinin tahmin edilmesi, tedavi şemasının belirlenmesinde en büyük yardımcıdır. Mortalite tahmini için çoğunlukla yanık şiddeti skorları kullanılır ve bunlardan yaygın olarak kullanılanları TVYA ve yaşa dayanmaktadır. Bazen özellikle birinci basamaktan sevk edilen hastalar için toplam vücut yüzey alanının (TBSA) hesaplanması zor olabilir. Bu çalışma ile TBSA’dan bağımsız olarak, sadece tam kan sayımı, serum ALB ve CRP seviyeleri ile mortalite tahmininin mümkün olabileceği gösterilmiştir. Ayrıca, yoğun bakımda kalış sırasında artan DNI, LDH ve CRP seviyeleri ve azalan ALB seviyeleri mortalite için alarm verici olmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Albümin, CRP, DNI, LDH, mortalite, mSIS, yanık
Kaynakça
Dvorak JE, Ladhani HA, Claridge JA. Review of sepsis in burn patients in 2020. Surg Infect (Larchmt) 2021;22(1):37-43.
Osuka A, Ishihara T, Shimizu K, Shintani A, Ogura H, Ueyama M. Natural kinetics of blood cells following major burn: impact of early decreases in white blood cells and platelets as prognostic markers of mortality. Burns 2019;45(8):1901-1907.
Zhang P, Zou B, Liou YC, Huang C. The pathogenesis and diagnosis of sepsis post burn injury. Burns Trauma 2021;9:tkaa047. doi: 10.1093/burnst/tkaa047.
Rafiezadeh Shahi H, Vahedian M, Movahedi M, Bahaadinbeigy K, Hashemian M, Mirafzal A. Measuring serum albumin levels at 0 and 24h: Effect on the accuracy of clinical evaluations in the prediction of burn-related mortality. Burns 2018;44(3):709-717.
Xu M, Wu Q, Cai L, Sun X, Xie X, Sun P. Systemic Inflammatory Score predicts Overall Survival in patients with Cervical Cancer. J Cancer 2021;12(12):3671-3677.
Hwang YJ, Chung SP, Park YS, Chung HS, Lee HS, Park JW, et al. Newly designed delta neutrophil index-to-serum albumin ratio prognosis of early mortality in severe sepsis. Am J Emerg Med 2015;33(11):1577-1582.
Hu L, Wang B, Hong Y, Xu L, Jiang Y, Wang C, et al. Admission Neutrophil-Lymphocyte Ratio (NLR) Predicts Survival in Patients with Extensive Burns. Burns 2021;47(3):594-600.
Kim CM, Ha CM. Delta neutrophil index as an early marker of sepsis in burn patients. J Korean Burn Soc 2019;22(2):38-44.
Osler T, Glance LG, Hosmer DW. Simplified estimates of the probability of death after burn injuries: extending and updating the baux score. J Trauma 2010;68(3):690-697.
Tobiasen J, Hiebert JM, Edlich RF. The abbreviated burn severity index. Ann Emerg Med 1982;11(5):260-262.
Wu G, Zhuang M, Jiang Y, Fan J, Sun Y, Zhou Z, et al. Can systemic inflammatory response syndrome score at admission predict clinical outcome in patients with severe burns? Burns 2019;45(4):860-868.
Yan J, Hill WF, Rehou S, Pinto R, Shahrokhi S, Jeschke MG. Sepsis criteria versus clinical diagnosis of sepsis in burn patients: A validation of current sepsis scores. Surgery 2018;164(6):1241-1245.
