Öz
Amaç:
Panik bozukluğu (PB), tekrarlamalarla ilerleyen ve yaşam kalitesini düşüren bir bozukluktur. PB’nin diğer psikiyatrik hastalıklarla sık birlikteliği hastalığın seyrini ve tedavisini etkilemektedir. Çalışmamızda PB’ye eşlik eden eksen I ve eksen II bozuklukların değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem:
Araştırma, bir üniversite hastanesi psikiyatri kliniğinde, diagnostic and statistical manual of mental disorders, revize 3. baskı (DSM-III-R) tanı kriterlerine göre PD tanısı almış hastalarla Şubat 1996 ile Haziran 1997 tarihleri arasında yürütülmüştür. Altmış hastanın psikiyatrik değerlendirmesinden sonra sosyo-demografik ve klinik bilgi formu, DSM-III-R için yapılandırılmış klinik görüşme (SCID-I), DSM-III-R kişilik bozuklukları için yapılandırılmış klinik görüşme (SCID-II), Hamilton anksiyete derecelendirme ölçeği ve Hamilton depresyon derecelendirme ölçeği uygulandı. Verilerin değerlendirilmesinde ki-kare (χ²) ve Mann-Whitney U testleri kullanıldı. Çalışma grupları sadece PB (grup 1), eksen I bozukluğu olan PB (grup 2) ve eksen II bozukluğu olan PB (grup 3) olarak oluşturuldu.
Bulgular:
Çalışmada %56,6 eksen I ve %43,3 eksen II komorbiditesi izlendi. Majör depresyon, hipokondriyazis, yaygın anksiyete bozukluğu, sosyal fobi ve obsesif-kompülsif bozukluk sırasıyla en sık görülen eksen I eştanılarıydı. Kaçınmacı, bağımlı, obsesif-kompülsif ve histrionik kişilik bozuklukları sırasıyla en sık görülen eksen II eştanılarıydı.
Sonuç:
PB’ye eşlik eden eksen I ve eksen II bozukluklarının yüksek oranda olması tedavi ve prognozu olumsuz etkiler. PB hastalarının tedavi ve takibinde bu durumun göz önünde bulundurulması ve farmakoterapiye kişilik bozukluklarını da dikkate alan psikoterapilerin eklenmesi tedavideki başarı oranını artırabilir.
Anahtar Kelimeler: Kişilik bozuklukları, panik bozukluk, psikiyatrik tanı
Kaynakça
American Psychiatric Association., American Psychiatric Association. DSM-5 Task Force. Diagnostic and Statistical Manual Of Mental Disorders: DSM-5. 5th ed. Washington, DC: American Psychiatric Association, 2013.
Gökalp PG. Anksiyete Bozuklukları. Ankara: Çizgi Tıp Yayınevi 2000:137-156.
Onur E, Alkın T, Monkul E, Fidaner H. Yaşam boyu panik-agorafobik spektrum ölçeği öz bildirim formunun (PASÖ-ÖB) Türkçe versiyonu geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. New Symposium 2006;44(2):81-91.
American Psychiatric Association., American Psychiatric Association. Task Force on DSM-IV. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders: DSM-IV. 4th ed. Washington, DC: American Psychiatric Association, 1994.
Ming T. Tsuang, Mauricio Tohen, P. Jones Epidemiology of anxiety disorders. Textbook in psychiatric epidemiology, 2011. (Ed. 3):311-328.
Kaplan HI, Sadock BJ. Comprehensive textbook of psychiatry/VI: Pennsylvania: Wiliams & Wilkins, 1995.
Onur E, Alkin T, Monkul S. Panik-agorafobi spektrumu kavrami [Panic-Agoraphobic Spectrum]. Türk Psikiyatri Dergisi 2004;15(3):215-223.
American Psychiatric Association. Committee on Nomenclature and Statistics. Diagnostic and Statistical Manual Of Mental Disorders. 2nd ed. Washington: American Psychiatric Association, 1968.
Organization WH. International classifcation of diseases (ICD 9). Geneva: Author, 1975.
American Psychiatric Association. Task Force on Nomenclature and Statistics., American Psychiatric Association. Committee on Nomenclature and Statistics. Diagnostic and statistical manual of mental disorders. 3d ed. Washington, DC: American Psychiatric Association, 1980.
American Psychiatric Association. Diagnostic criteria from DSM-IV. Washington, DC.: The Association, 1994.
Apfeldorf WJ, Spielman LA, Cloitre M, Heckelman L, Shear MK. Morbidity of comorbid psychiatric diagnoses in the clinical presentation of panic disorder. Depress Anxiety 2000;12(2):78-84.
Robins LN, Regier DA. Psychiatric disorders in America. The epidemiologic catchment area study 1991:155-180.
Konkan R, Yalçınkaya S, Erkıran M, Erkmen H. Panik bozukluğu ve komorbid tanılar. Düşünen Adam 2003;16(4):219-222.
American Psychiatric Association., American Psychiatric Association. Work Group to Revise DSM-III. Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-III-R. 3rd ed. Washington, DC: American Psychiatric Association, 1987.
Spitzer RL, First MB, Gibbon M, Williams JB. Structured clinical interview for DSM-III-R: American Psychiatric Press, 1990.
Hamilton M. A rating scale for depression. J Neurol Neurosurg Psychiatry 1960;23(1):56-62.
Hamilton M. The assessment of anxiety states by rating. Br J Med Psychol 1959;32(1):50-55.
Spitzer R, Williams J, Gibbon M. DSM-III-R Yapılandırılmış Klinik Görüşme Formu. Türkçe Versiyonu Yatan (SCID-P) Hasta Formu. S Sorias, R Saygılı, H Elbi (çeviri editörü) İzmir: Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı, 1988.
Sorias S, Saygılı R, Elbi H, Vahip S, Mete L, Nifime Z. DSM-III-R yapılandırılmış klinik görüşmesi türkçe versiyonu. Bornova: Ege Üniversitesi Basımevi, 1990.
Çorapçıoğlu A, Aydemir Ö, Yıldız M, Danacı A, Köroğlu E. DSM-IV Eksen I bozuklukları için yapılandırılmış klinik görüşmenin Türkçeye uyarlanması ve güvenilirlik çalışması. İlaç ve Tedavi Dergisi 1999;12(4);233-236.
Coşkunol H, Bağdiken İ, Sorias S, Saygılı R. SCID-II (Türkçe versiyonu) görüşmesinin kişilik bozukluklarındaki güvenirliği. Türk Psikoloji Derg 1994;9(32):26-29.
Akdemir A, Örsel S, Dağ İ, Türkçapar H, İşcan N, Özbay H. Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HDDÖ)’nin geçerliği, güvenirliği ve klinikte kullanımı. Psikiyatri Psikoloji Psikofarmakoloji Dergisi 1996;4(4):251-259.
Yazici M, Demir B, Tanriverdi N, Karaagaoglu E, Yolac P. Hamilton anksiyete degerlendirme olcegi; degerlendiriciler arasi guvenirlik ve gecerlik calismasi. Turk Psikiyatri Derg 1998;9(2):114-117.
Crowe RR, Noyes R, Pauls DL, Slymen D. A family study of panic disorder. Arch Gen Psychiatry 1983;40(10):1065-1069.
Barlow DH. Anxiety and its disorders: the nature and treatment of anxiety and panic: New York: Guilford Press, 2004.
de Lijster JM, Dierckx B, Utens EM, Verhulst FC, Zieldorff C, Dieleman GC, et al. The age of onset of anxiety disorders: a meta-analysis. Can J Psychiatry 2017;62(4):237-246.
Noyes R, Reich J, Christiansen J, Suelzer M, Pfohl B, Coryell WA. Outcome of panic disorder. Relationship to diagnostic subtypes and comorbidity. Arch Gen Psychiatry 1990;47(9):809-818.
Amerikan Psikiyatri Birliği. Mental bozuklukların tanısal ve sayımsal elkitabı. 4th ed. Ankara: Hekimler Yayın Birliği, 1994.
Kessler RC, Wittchen HU, Abelson JM, McGonagle K, Schwarz N, Kendler KS, et al. Methodological studies of the Composite International Diagnostic Interview (CIDI) in the US national comorbidity survey (NCS). Int J Methods Psychiatr Res 1998;7(1):33-55.
Kleiner L, Marshall W. The role of interpersonal problems in the development of agoraphobia with panic attacks. J Anxiety Disord 1987;1(4):313-323.
Biederman J, Petty C, Faraone SV, Hirshfeld-Becker D, Pollack MH, Henin A, et al. Moderating effects of major depression on patterns of comorbidity in patients with panic disorder. Psychiatry Res 2004;126(2):143-149.
Maddock RJ, Blacker KH. Response to treatment in panic disorder with associated depression. Psychopathology 1991;24(1):1-6.
Stein DJ, Scott KM, de Jonge P, Kessler RC. Epidemiology of anxiety disorders: from surveys to nosology and back. Dialogues Clin Neurosci 2017;19(2):127-136.
Yaluğ İ, Kocabaşoğlu N, Aydoğan G, Günel B. Obsesif kompulsif bozukluk ve panik bozuklukta depresyon ve kişilik bozukluğu komorbiditesi. Düşünen Adam 2003;16(4):28-34.
Olatunji BO, Deacon BJ, Abramowitz JS, Valentiner DP. Body vigilance in nonclinical and anxiety disorder samples: structure, correlates, and prediction of health concerns. Behav Ther 2007;38(4):392-401.
Hibbert GA. Ideational components of anxiety: their origin and content. Br J Psychiatry 1984;144(6):618-624.
Starcevic V. Boundaries and overlap between hypochondriasis and other disorders: Differential diagnosis and patterns of co-occurrence. Curr Psychiatry Rev 2014;10(1):24-33.
Bach M, Nutzinger DO, Hartl L. Comorbidity of anxiety disorders and hypochondrias is considering different diagnostic systems. Compr Psychiatry1996;37(1):62-67.
Starcevic V, Dellner R, Uhlenhuth E, Pathak D. Panic disorder and hypochondrical fears and believes. J Affect Disord 1992;24(2):73-85.
Breier A, Charney DS, Heninger GR. Agoraphobia with panic attacks. Development, diagnostic stability, and course of illness. Arch Gen Psychiatry 1986;43(11):1029-1036.
Tükel MR. Panik bozukluğu ve eşlik eden psikopatolojiler. Nöropsikiyatri Arsivi 1992;29:93-101.
Stein MB, Shea CA, Uhde TW. Social phobic symptoms in patients with panic disorder: practical and theoretical implications. Am J Psychiatry1989;146(2):235-238.
Clayton PJ. The comorbidity factor: establishing the primary diagnosis in patients with mixed symptoms of anxiety and depression. J Clin Psychiatry 1990;51(Suppl):35-39.
Hoffart A, Thornes K, Hedley LM, Strand J. DSM-III-R Axis I and II disorders in agoraphobic patients with and without panic disorder. Acta Psychiatr Scand 1994;89(3):186-191.
Mavissakalian M, Hamann MS. DSM-III personality disorder in agoraphobia. Compr Psychiatry 1986;27(5):471-479.
Friedman CJ, Shear MK, Frances A. DSM-III personality disorders in panic patients. J Pers Disord 1987;1(2):132-135.
Brooks RB, Baltazar PL, McDowell DE, Munjack DJ, Bruns JR. Personality disorders co-occurring with panic disorder with agoraphobia. J Pers Disord 1991;5(4):328-336.
Pollack MH, Otto MW, Rosenbaum JF, Sachs GS. Personality disorders in patients with panic disorder: association with childhood anxiety disorders, early trauma, comorbidity, and chronicity. Compr Psychiatry 1992;33(2):78-83.
Greenberg D, Witztum E. The influence of cultural factors on obsessive compulsive disorder: religious symptoms in a religious society. Isr J Psychiatry Relat Sci 1994;31(3):211-230.
