Erken Dönem Subaraknoid Kanamanın Serum Endotelin ve von Willebrand Faktörü Üzerindeki Etkisinin Klinik ve Radyolojik Parametrelerle Korelasyonu

Serkan Kitiş; Meliha Gündağ Papaker; Eray Metin Güler

doi:10.4274/BMB.galenos.2020.06.22

Erken Dönem Subaraknoid Kanamanın Serum Endotelin ve von Willebrand Faktörü Üzerindeki Etkisinin Klinik ve Radyolojik Parametrelerle Korelasyonu

PDF

Özgün Araştırma

Erken Dönem Subaraknoid Kanamanın Serum Endotelin ve von Willebrand Faktörü Üzerindeki Etkisinin Klinik ve Radyolojik Parametrelerle Korelasyonu

Bagcilar Med Bull 2020;5(3):100-106 DOI: 10.4274/BMB.galenos.2020.06.22

, ,

PDF

İzin

Öz

Amaç:

Biz bu çalışmada, anevrizmal subaraknoid kanamanın (SAK) erken döneminde hastaların serum endotelin ve von Willebrand faktörü (vWF) düzeylerinin sağlıklı kişilere göre artışını belirlemeyi ve klinik ve radyolojik bulgulara göre analiz etmeyi amaçladık.

Yöntem:

Çalışmamız, Ocak 2018 ile Ocak 2019 arasında anevrizmal SAK nedeniyle hastanemiz acil servisimize başvuran 36 olgunun oluşturduğu prospektif bir çalışmadır. Kontrol grubunu, hastalarımızla aynı demografik özellikleri taşıyan sağlıklı bireyler oluşturdu. Anevrizmal SAK tanısı, başvurudan sonraki ilk 6 saat içinde bilgisayarlı tomografi (BT), BT anjiyografi ve dijital anjiyografi ile doğrulandı. Hastaların kan numuneleri şiddetli baş ağrısının ortaya çıkmasından sonraki 6 saatlik sürede toplandı. Hastaların ve kontrol grubunun kanlarında endotelin ve vWF düzeyleri fotometrik yöntemlerle ölçüldü. Sonuçlar, sağlıklı kişilerin endotelin ve vWF düzeyleri ile ve hastaların Glasgow Koma skalası (GKS), Fisher skalası (FS) sonuçları ile karşılaştırılarak korele edildi.

Bulgular:

Çalışmamıza dahil edilen 36 hastanın 24’ü (%66,7) kadın ve 12’si erkek (%33,3) idi. Ortalama yaş 52,13±14,40 (dağılım: 19-80) yıldı. Hastaların başvuruları sırasında GKS ve FS sırasıyla ortalama 11,3 ve 3,1 idi. Kontrol grubuna yaş ortalaması 49,6±11,7 (dağılım: 22-76) olan 36 (24 kadın ve 12 erkek) sağlıklı birey dahil edildi. Hastaların FS skorları ve GKS skorları arasında anlamlı negatif korelasyon bulundu (r=-0,501, p=0,002). Hastaların GKS skorları ile endotelin ve vWF değerleri arasında anlamlı bir korelasyon saptandı. GKS skoru düştükçe artan oranda bir endotelin ve vWF değerleri olduğu görüldü (r=-0,465 p=0,004, r=-0,465 p=0,004). Hastaların FS skorları ile endotelin ve vWf değerleri arasında da anlamlı bir ilişki kaydedildi. FS skoru arttıkça artan bir endotelin ve vWF değerleri olduğu görüldü (r=0,571, p<0,001, r=0,538, p=0,001).

Sonuç:

Ortaya çıkan kanıtlar, anevrizmal SAK ile ilişkili nöral hasarın akut fazlarında enflamasyonun önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Çalışmamız anevrizmal SAK hastalarında kanamanın ilk gününde serum endotelin ve vWF düzeylerinin arttığını ve bunların GKS ve FS skorlarıyla ilişkili olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler: Endotelin, Fisher skalası, subaraknoid kanama, von Willebrand faktör

Kaynakça

1

van Gijn J, Kerr RS, Rinkel GJ. Subarachnoid haemorrhage. Lancet 2007;369(9558):306-318.

2

Steiner T, Juvela S, Unterberg A, Jung C, Forsting M, Rinkel G, et al. European stroke organization guidelines for the management of intracranial aneurysms and subarachnoid haemorrhage. Cerebrovasc Dis 2013;35(2):93-112.

3

Eren B, Karagoz Guzey F, Yucel M, Aktas OY, Tas A, Tufan A, et al. microsurgical clipping of anterior circle of willis aneurysms: a retrospective study. Bagcilar Medical Bulletin 2017;2(1):19-24.

4

Dündar TT, Kitiş S, Abdallah A, Yurtsever İ, Gülen G. Evaluation of the platelet volume index as a prognostic factor after aneurysmal subarachnoid hemorrhage. J Surg Med 2019;3(9):685-688.

5

Caffes N, Kurland DB, Gerzanich V, Simard JM. Glibenclamide for the treatment of ischemic and hemorrhagic stroke. Int J Mol Sci 2015;16(3):4973-4984.

6

Makino H, Tada Y, Wada K, Liang EI, Chang M, Mobashery S, et al. Pharmacological stabilization of intracranial aneurysms in mice: a feasibility study. Stroke 2012;43(9):2450-2456.

7

Fujiwara S, Kassell NF, Sasaki T, Nakagomi T, Lehman RM. Selective hemoglobin inhibition of endothelium-dependent vasodilation of rabbit basilar artery. J Neurosurg 1986;64(3):445-452.

8

Seifert V, Stolke D, Kaever V, Dietz H. Arachidonic acid metabolism following aneurysm rupture. Evaluation of cerebrospinal fluid and serum concentration of 6-keto-prostaglandin F1 alpha and thromboxane B2 in patients with subarachnoid hemorrhage. Surg Neurol 1987;27(3):243-252.

9

Xie A, Aihara Y, Bouryi VA, Nikitina E, Jahromi BS, Zhang ZD, et al. Novel mechanism of endothelin-1-induced vasospasm after subarachnoid hemorrhage. J Cereb Blood Flow Metab 2007;27(10):1692-1701.

10

Zubkov AY, Rollins KS, Parent AD, Zhang J, Bryan RM Jr. Mechanism of endothelin-1-induced contraction in rabbit basilar artery. Stroke 2000;31(2):526-533.

11

Hino A, Tokuyama Y, Kobayashi M, Yano M, Weir B, Takeda J, et al. Increased expression of endothelin B receptor mRNA following subarachnoid hemorrhage in monkeys. J Cereb Blood Flow Metab 1996;16(4):688-697.

12

Itoh S, Sasaki T, Asai A, Kuchino Y. Prevention of delayed vasospasm by an endothelin ETA receptor antagonist, BQ-123: change of ETA receptor mRNA expression in a canine subarachnoid hemorrhage model. J Neurosurg 1994;81(5):759-764.

13

Ruggeri ZM, Ware J. The structure and function of von Willebrand factor. Thromb Haemost 1992;67(6):594-599.

14

Fujii M, Yan J, Rolland WB, Soejima Y, Caner B, Zhang JH. Early brain injury, an evolving frontier in subarachnoid hemorrhage research. Transl Stroke Res 2013;4(4):432-446.

15

Matz PG, Fujimura M, Lewen A, Morita-Fujimura Y, Chan PH. Increased cytochrome c-mediated DNA fragmentation and cell death in manganese-superoxide dismutase-deficient mice after exposure to subarachnoid hemolysate. Stroke 2001;32(2):506-515.

16

Macdonald RL, Schweizer TA. Spontaneous subarachnoid haemorrhage. Lancet 2017;389(10069):655-666.

17

Hinson HE, Sheth KN. Manifestations of the hyperadrenergic state after acute brain injury. Curr Opin Crit Care 2012;18(2):139-145.

18

Tam AK, Ilodigwe D, Mocco J, Mayer S, Kasel N, Ruefenacht D, et al. Impact of systemic inflammatory response syndrome on vasospasm, cerebral infarction, and outcome after subarachnoid hemorrhage: exploratory analysis of CONSCIOUS-1 database. Neurocrit Care 2010;13(2):182-189.

19

Gao C, Liu X, Shi H, Xu S, Ji Z, Wang C, et al. Relationship between sympathetic nervous activity and inflammatory response after subarachnoid hemorrhage in a perforating canine model. Auton Neurosci 2009;147(1-2):70-74.

20

Chen S, Li Q, Wu H, Krafft PR, Wang Z, Zhang JH. The harmful effects of subarachnoid hemorrhage on extracerebral organs. Biomed Res Int 2014;2014:858496.

21

Fisher CM, Kistler JP, Davis JM. Relation of cerebral vasospasm to subarachnoid hemorrhage visualized by computerized tomographic scanning. Neurosurgery 1980;6(1):1-9.

22

Hijdra A, van Gijn J, Nagelkerke NJ, Vermeulen M, van Crevel H. Prediction of delayed cerebral ischemia, rebleeding, and outcome after aneurysmal subarachnoid hemorrhage. Stroke 1988;19(10):1250-1256.

23

Landmesser U, Drexler H. The clinical significance of endothelial dysfunction. Curr Opin Cardiol 2005;20(6):547-551.

24

Grover-Páez F, Zavalza-Gómez AB. Endothelial dysfunction and cardiovascular risk factors. Diabetes Res Clin Pract 2009;84(1):1-10.

25

Barton M, Yanagisawa M. Endothelin: 20 years from discovery to therapy. Can J Physiol Pharmacol 2008;86(8):485-498.

26

Rubanyi GM, Botelho LH. Endothelins. FASEB J 1991;5(12):2713-2720.

27

Mayberg MR, Okada T, Bark DH. Morphologic changes in cerebral arteries after subarachnoid hemorrhage. Neurosurg Clin N Am 1990;1(2):417-432.

28

Kapp JP, Neill WR, Neill CL, Hodges LR, Smith RR: The three phases of vasospasm. Surg Neurol 1982;18(1):40-45.

29

Lei Q, Li S, Zheng R, Xu K, Li S. Endothelin-1 expression and alterations of cerebral microcirculation after experimental subarachnoid hemorrhage. Neuroradiology 2015;57(1):63-70.

30

Zimmermann M, Seifert V. Endothelin and subarachnoid hemorrhage: an overview. Neurosurgery 1998;43(4):863-876.

31

Wan H, Wang Y, Ai J, Brathwaite S, Ni H, Macdonald RL, et al. Role of von Willebrand factor and ADAMTS-13 in early brain injury after experimental subarachnoid hemorrhage. J Thromb Haemost 2018;16(7):1413-1422.

32

McGirt MJ, Lynch JR, Blessing R, Warner DS, Friedman AH, Laskowitz DT. Serum von Willebrand factor, matrix metalloproteinase-9, and vascular endothelial growth factor levels predict the onset of cerebral vasospasm after aneurysmal subarachnoid hemorrhage. Neurosurgery 2002;51(5):1128-1135.

33

Tang QF, Lu SQ, Zhao YM, Qian JX. The changes of von willebrand factor/a disintegrin-like and metalloprotease with thrombospondin type I repeats-13 balance in aneurysmal subarachnoid hemorrhage. Int J Clin Exp Med 2015;8(1):1342-1348.

34

Kumar M, Cao W, McDaniel JK, Pham HP, Raju D, Nawalinski K, et al. Plasma ADAMTS13 activity and von Willebrand factor antigen and activity in patients with subarachnoid haemorrhage. Thromb Haemost 2017;117(4):691-699.

35

Cheng YW, Li WJ, Dou XJ, Jia R, Yang H, Liu XG, et al. Role of endothelin‑1 and its receptors in cerebral vasospasm following subarachnoid hemorrhage. Mol Med Rep 2018;18(6):5229-5236.

36

Al-Mufti F, Amuluru K, Damodara N, Dodson V, Roh D, Agarwal S, et al. Admission neutrophil-lymphocyte ratio predicts delayed cerebral ischemia following aneurysmal subarachnoid hemorrhage. J Neurointerv Surg 2019;11(11):1135-1140.

37

Suzuki R, Masaoka H, Hirata Y, Marumo F, Isotani E, Hirakawa K. The role of endothelin-1 in the origin of cerebral vasospasm in patients with aneurysmal subarachnoid hemorrhage. J Neurosurg 1992;77(1):96-100.