Öz
Amaç:
Bu çalışmanın amacı, böbrek nakli yapılan hastalarda gelecekteki süreçler için faydalı olabilecek değişkenleri belirlemek amacıyla tedaviye uyum, bilgi düzeyleri, bireysel algılar ve yaşam tarzı değişiklikleri gibi öznel faktörleri belirlemektir.
Yöntem:
Bu çalışma Gaziosmanpaşa Hastanesi Nefroloji Bölümü’nde Ocak 2019 ve Kasım 2019 tarihleri arasında yapıldı. En az 3 ay önce böbrek nakli yapılan, nefroloji kliniğine başvurarak ayakta tedavi görmekte olan, 18-70 yaşları arasında 50 kişi çalışmaya alındı. Hastalara nakil hakkındaki bilgileri, nakil sürecindeki yaşam tarzı değişiklikleri ve kişisel algılarını içeren yarı yapılandırılmış bir anket formu uygulandı.
Bulgular:
Tüm hastalar, nakil işleminin her adımından memnun olduğunu belirtti. Hastaların %32’si ilaç ve hastane ziyaretlerinden rahatsızdı ve %44’ü diyaliz yaşamlarında olmadığı için mutluydu. Böbrek nakli yapılan hastaların %86’sı ameliyat sonrası yaşam kalitesini arttırdığını bildirdi ve %36,7’si cinsel yaşamlarının olumlu yönde değiştiğini belirtti. Tedaviye bağlı olanların çoğunlukla ilaç kullanımını (%24) kesintiye uğrattığı, erkeklerin ve ayrıca çocuklu hastaların cinsel yaşantılarının transplantasyondan sonra daha olumlu etkilendiği bulundu. Tedavi öncesi yeterli bilgi alamayanların tedaviye uyumu ile ilgili olarak daha fazla problemi vardı.
Sonuç:
Hastaların yaşam kalitesinin böbrek nakli sonrası anlamlı şekilde arttığı tespit edildi. Nakilden erkek cinselliği daha olumlu yönde etkilenmiştir. Hastaların böbrek nakli öncesinde bilgi ve algılarını geliştirmeye çaba göstererek, hasta memnuniyeti ve tedaviye uyum önemli ölçüde iyileştirilebilir.
Anahtar Kelimeler: Böbrek nakli, bilgi, bireysel algı, tedaviye uyum
Kaynakça
Rosaasen N, Mainra R, Shoker A, Wilson J, Blackburn D, Mansell H. Education Before Kidney Transplantation: What Do Patients Need to Know? Progress in Transplantation 2017;27:58-64.
Been-Dahmen JMJ, Grijpma JW, Ista E, Dwarswaard J, Maasdam L, Weimar W, et al. Self-management challenges and support needs among kidney transplant recipients: A qualitative study. J Adv Nurs 2018;74:2393-2405.
Alikari V, Matziou V, Tsironi M, Theofilou P, Zyga S. The effect of nursing counseling on improving knowledge, adherence to treatment and quality of life of patients undergoing hemodialysis. International Journal of Caring Sciences 2015;8:514-518.
Nevins TE, Nickerson PW, Dew MA. Understanding Medication Nonadherence after Kidney Transplant. J Am Soc Nephrol 2017;28:2290-2301.
Calestani M, Tonkin-Crine S, Pruthi R, Leydon G, Ravanan R, Bradley JA, et al ; ATTOM Investigators. Patient attitudes towards kidney transplant listing: qualitative findings from the ATTOM study. Nephrol Dial Transplant 2014;29:2144-2150.
Breu-Dejean N, Driot D, Dupouy J, Lapeyre-Mestre M, Rostaing L. Efficacy of Psychoeducational Intervention on Allograft Function in Kidney Transplant Patients: 10-Year Results of a Prospective Randomized Study. Exp Clin Transplant 2016;14:38-44.
Cukor D, Ver Halen N, Pencille M, Tedla F, Salifu M. A Pilot Randomized Controlled Trial to Promote Immunosuppressant Adherence in Adult Kidney Transplant Recipients. Nephron 2017;135:6-14.
Reese PP, Bloom RD, Trofe-Clark J, Mussell A, Leidy D, Levsky S, et al. Automated Reminders and Physician Notification to Promote Immunosuppression Adherence Among Kidney Transplant Recipients: A Randomized Trial. Am J Kidney Dis 2017;69:400-409.
Bozkurt O, Uyar M, Demir ÜF. Determination of Health Anxiety Level in Living Organ Donation. Transplant Proc 2019;51:1139-1142.
Devins GM, Mendelssohn DC, Barre PE, Taub K, Binik YM. Predialysis psychoeducational intervention extends survival in CKD: a 20-year follow-up. Am J Kidney Dis 2005;46:1088-1098.
Afifi A, El-Sayed H, El-Setouhi M, Ahmed H, Khalifa N. Hyperphosphatemia among end-stage renal disease patients in developing countries: a forgotten issue? Hemodial Int 2005;9:409-415.
Lee SH, Molassiotis A. Dietary and fluid compliance in Chinese hemodialysis patients. Int J Nurs Stud 2002;39:695-704.
Kurella Tamura M, Yaffe K. Dementia and cognitive impairment in ESRD: diagnostic and therapeutic strategies. Kidney Int 2011;79:14-22.
Wiebe C, Gibson IW, Blydt-Hansen TD, Pochinco D, Birk PE, Ho J, et al. Rates and determinants of progression to graft failure in kidney allograft recipients with de novo donor-specific antibody. Am J Transplant 2015;15:2921-2930.
Wiebe C, Gibson IW, Blydt-Hansen TD, Karpinski M, Ho J, Storsley LJ, et al. Evolution and clinical pathologic correlations of de novo donor-specific HLA antibody post kidney transplant. Am J Transplant 2012;12:1157-1167.
Conn VS, Ruppar TM, Chase JA, Enriquez M, Cooper PS. Interventions to Improve Medication Adherence in Hypertensive Patients: Systematic Review and Meta-analysis. Curr Hypertens Rep 2015;17:94.
Demonceau J, Ruppar T, Kristanto P, Hughes DA, Fargher E, Kardas P, et al. Identification and assessment of adherence-enhancing interventions in studies assessing medication adherence through electronically compiled drug dosing histories: a systematic literature review and meta-analysis. Drugs 2013;73:545-562.
Crawford K, Low JK, Manias E, Williams A. Healthcare professionals can assist patients with managing post-kidney transplant expectations. Res Social Adm Pharm 2017;13:1204-1207.
De Pasquale C, Veroux M, Indelicato L, Sinagra N, Giaquinta A, Fornaro M, et al. Psychopathological aspects of kidney transplantation: Efficacy of a multidisciplinary team. World J Transplant 2014;4:267-275.
Kyriazis J, Tzanakis I, Stylianou K, Katsipi I, Moisiadis D, Papadaki A, et al. Low serum testosterone, arterial stiffness and mortality in male haemodialysis patients. Nephrol Dial Transplant 2011;26:2971-2977.
Gungor O, Kircelli F, Carrero JJ, Asci G, Toz H, Tatar E, et al. Endogenous testosterone and mortality in male hemodialysis patients: is it the result of aging? Clin J Am Soc Nephrol 2010;5:2018-2023.
Vecchio M, Palmer S, De Berardis G, Craig J, Johnson D, Pellegrini F, et al. Prevalence and correlates of erectile dysfunction in men on chronic haemodialysis: a multinational cross-sectional study. Nephrol Dial Transplant 2012;27:2479-2488.
Kupelian V, Page ST, Araujo AB, Travison TG, Bremner WJ, McKinlay JB. Low sex hormone-binding globulin, total testosterone, and symptomatic androgen deficiency are associated with development of the metabolic syndrome in nonobese men. J Clin Endocrinol Metab 2006;91:843-850.
Carrero JJ, Qureshi AR, Nakashima A, Arver S, Parini P, Lindholm B, et al. Prevalence and clinical implications of testosterone deficiency in men with end-stage renal disease. Nephrol Dial Transplant 2011;26:184-190.
Edey MM. Male Sexual Dysfunction and Chronic Kidney Disease. Front Med (Lausanne) 2017;4:32.
Teng LC, Wang CX, Chen L. Improved erectile function and sex hormone profiles in male Chinese recipients of kidney transplantation. Clin Transplant 2011;25:265-269.
Mota RL, Fonseca R, Santos JC, Covita AM, Marques N, Matias P, et al. Sexual Dysfunction and Satisfaction in Kidney Transplant Patients. J Sex Med 2019;16:1018-1028.
LaGuardia H, Zhang R. Obesity and metabolic syndrome in kidney transplantation. Curr Hypertens Rep 2013;15:215-223.
Vergoulas G, Eleftheriadis T, Avdelidou A, Ioannou K, Miserlis G, Solonaki F, et al. Body dysmorphic disorder due to hirsutism in a patient treated with cyclosporin. Nephrol Dial Transplant 2005;20:473.
Kostro JZ, Hellmann A, Kobiela J, Skora I, Lichodziejewska-Niemierko M, Debska-Slizien A, et al. Quality of Life After Kidney Transplantation: A Prospective Study. Transplant Proc 2016;48:50-54.
Balogun SA, Balogun R, Philbrick J, Abdel-Rahman E. Quality of Life, Perceptions, and Health Satisfaction of Older Adults with End-Stage Renal Disease: A Systematic Review. J Am Geriatr Soc 2017;65:777-785.
Butt Z, Yount SE, Caicedo JC, Abecassis MM, Cella D. Quality of life assessment in renal transplant: review and future directions. Clin Transplant 2008;22:292-303.
