Sitokin Fırtınası Gelişen Hastanede Yatan COVID-19 Pnömonisi Hastalarında Tosilizumab ile Yüksek Doz Steroid Tedavisinin Tedavi Yanıtı ve Mortaliteye Etkilerinin Karşılaştırılması

Ömer Faruk Alakuş; İhsan Solmaz; Fethullah Kayan; Osman Uzundere; Serhat Kaya; Mahsum Ozan; Şafak Kaya; Cengiz Demir

doi:10.4274/BMB.galenos.2025.30602

Öz

Amaç

Koronavirüs hastalığı-2019 (COVID-19) ile ilişkili sitokin fırtınası sendromu, hastalıkla ilişkili mortalitenin önemli bir nedenidir. Bu çalışmada; sitokin fırtınası gelişen hastalarda; yüksek doz steroidler ile tosilizumabın klinik ve laboratuvar sonuçlar ile mortalite üzerindeki etkilerini karşılaştırmayı amaçladık.

Yöntem

Bu retrospektif, tek merkezli kohort çalışma 1 Şubat 2021 ile 30 Eylül 2021 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde COVID-19 pnömonisi nedeniyle hastaneye yatırılan ve sitokin fırtınası tanısı konulan 200 hastanın verileri incelenerek gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya dahil edilen hastaların sitokin fırtınası için yalnızca tosilizumab veya yalnızca yüksek doz metilprednizolon almış olması şartı aranmıştır. Her tedavi grubunda toplam 100 hasta analiz edilmiştir. Demografik veriler, kronik komorbiditeler, semptomların süresi ve başvuru sırasındaki, ilaç uygulamasından önceki ve ilaç uygulamasından 72 saat sonraki klinik ve laboratuvar değerleri, istatistiksel analiz yöntemleri kullanılarak mortalite sonuçları ile birlikte değerlendirilmiştir.

Bulgular

Çalışmaya dahil edilen 200 hastanın 116’sı (%58) erkek, 84’ü (%42) kadındı ve ortalama yaşları 63,3±13,9 yıldı. Komorbid hastalık oranı %63,5 olup, steroid tedavisi alan grupta bu oran anlamlı şekilde daha yüksekti (p=0,005). En sık görülen eşlik eden hastalık hipertansiyondu (%49,5). Semptomların başlamasından tedaviye kadar geçen süre ortalama 9,8±2,9 gün olup, tosilizumab grubunda bu süre belirgin şekilde daha uzundu (p=0,001). Her iki grup da C-reaktif protein, D-dimer ve vücut sıcaklığı parametrelerinde benzer iyileşme gösterdi. Yüksek doz metilprednizolon tedavisi oksijen satürasyonunu artırmada ve ferritin düzeyini düşürmede daha etkili olurken, tosilizumab tedavisi lenfosit sayısını artırmada daha başarılı bulundu (p<0,001). Mortalite açısından ise gruplar arasında anlamlı fark izlenmedi (p=0,767).

Sonuç

COVID-19 ile ilişkili sitokin fırtınası için immünomodülatör tedavileri karşılaştıran çalışmamız, maliyet etkin ve kolay erişilebilir olan yüksek doz steroid tedavisinin tosilizumaba tercih edilebileceğini düşündürmektedir.

Anahtar Kelimeler:

Anahtar kelimeler: COVID-19, sitokin fırtınası, tosilizumab, yüksek doz steroid

Kaynaklar

Gönenç Ortaköylü M, Akbaba Bağcı B, Tural Onur S, Özen T, Tokgöz Akyıl F, Akalın Karaca ES. Impact of nosocomial COVID-19 infection among hospitalized patients with respiratory diseases. Bagcilar Med Bull. 2023;8(4):341-348.

CrossRef

Ragab D, Salah Eldin H, Taeimah M, Khattab R, Salem R. The COVID-19 cytokine storm; what we know so far. Front Immunol. 2020;11:1446.

CrossRef PubMed Google Scholar

Shimizu M. Clinical features of cytokine storm syndrome. In: Cron RQ, Behrens EM, editors. Cytokine storm syndrome [Internet]. Cham: Springer; 2019. p. 31-41. [cited 2022 Nov 25]. Available from:https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-030-22094-5_3

Ruan Q, Yang K, Wang W, Jiang L, Song J. Clinical predictors of mortality due to COVID-19 based on an analysis of data of 150 patients from Wuhan, China. Intensive Care Med. 2020;46(5):846-848. Erratum in: Intensive Care Med. 2020;46(6):1294-1297.

CrossRef

Herold T, Jurinovic V, Arnreich C, Lipworth BJ, Hellmuth JC, von Bergwelt-Baildon M, et al. Elevated levels of IL-6 and CRP predict the need for mechanical ventilation in COVID-19. J Allergy Clin Immunol. 2020;146(1):128-136.e4.

CrossRef

Zhou F, Yu T, Du R, Fan G, Liu Y, Liu Z, et al. Clinical course and risk factors for mortality of adult inpatients with COVID-19 in Wuhan, China: a retrospective cohort study. Lancet. 2020;395(10229):1054-1062. Erratum in: Lancet. 2020;395(10229):1038. Erratum in: Lancet. 2020;395(10229):1038.

CrossRef

Republic of Turkey, Ministry of Health. COVID-19 (SARS-CoV-2 infection) anti-cytokine–anti-inflammatory treatments, coagulopathy management: Scientific Advisory Board Report. Ankara: Republic of Turkey, Ministry of Health; 2020.

Baschant U, Tuckermann J. The role of the glucocorticoid receptor in inflammation and immunity. J Steroid Biochem Mol Biol. 2010;120(2-3):69-75.

Ronchetti S, Migliorati G, Bruscoli S, Riccardi C. Defining the role of glucocorticoids in inflammation. Clin Sci (Lond). 2018;132(14):1529-1543.

CrossRef PubMed Google Scholar

Bruscoli S, Puzzovio PG, Zaimi M, Tiligada K, Levi-Schaffer F, Riccardi C. Glucocorticoids and COVID-19. Pharmacol Res. 2022;185:106511.

CrossRef PubMed Google Scholar

Agarwal A, Hunt B, Stegemann M, Rochwerg B, Lamontagne F, Siemieniuk RA, et al. A living WHO guideline on drugs for COVID-19. BMJ. 2020;370:m3379. Update in: BMJ. 2020;371:m4475. Update in: BMJ. 2021;372:n860. Update in: BMJ. 2021;374:n1703. Update in: BMJ. 2021;374:n2219. Erratum in: BMJ. 2022;377:o1045.

CrossRef

RECOVERY Collaborative Group; Horby P, Lim WS, Emberson JR, Mafham M, Bell JL, et al. Dexamethasone in hospitalized patients with Covid-19. N Engl J Med. 2021;384(8):693-704.

Roche. Doing now what patients need next [Internet]. [cited 2020 Nov 27]. Available from:https://www.roche.com/media/releases/med-cor-2020-03-19.htm.

Campochiaro C, Della-Torre E, Cavalli G, De Luca G, Ripa M, Boffini N, et al. Efficacy and safety of tocilizumab in severe COVID-19 patients: a single-centre retrospective cohort study. Eur J Intern Med. 2020;76:43-49.

Kumar V, Kashyap AK, Kaur S, John M, Sibia RS, Chopra V, et al. Comparison of tocilizumab and high-dose methylprednisolone pulse on outcomes in severe corona virus disease-2019: TAME-COVID, a retrospective multicentric study. Int J Appl Basic Med Res. 2021;11(4):263-269.

Mikulska M, Nicolini LA, Signori A, Di Biagio A, Sepulcri C, Russo C, et al. Tocilizumab and steroid treatment in patients with COVID-19 pneumonia. PLoS One. 2020;15(8):e0237831.

CrossRef

Lim PC, Wong KL, Rajah R, Chong MF, Chow TS, Subramaniam S, et al. Comparing the efficacy of tocilizumab with corticosteroid therapy in treating COVID-19 patients: a systematic review and meta-analysis. Daru. 2022;30(1):211-228.

CrossRef

Siddiqi HK, Mehra MR. COVID-19 illness in native and immunosuppressed states: a clinical-therapeutic staging proposal. J Heart Lung Transplant. 2020;39(5):405-407.

CrossRef

Edalatifard M, Akhtari M, Salehi M, Naderi Z, Jamshidi A, Mostafaei S, et al. Intravenous methylprednisolone pulse as a treatment for hospitalised severe COVID-19 patients: results from a randomised controlled clinical trial. Eur Respir J. 2020;56(6):2002808.

Fusina F, Albani F, Granato E, Meloni A, Rozzini R, Sabatini T, et al. Effect of corticosteroids on mortality in hospitalized COVID-19 patients not receiving invasive mechanical ventilation. Clin Pharmacol Ther. 2021;109(6):1660-1667.

Klopfenstein T, Zayet S, Lohse A, Balblanc JC, Badie J, Royer PY, et al. Tocilizumab therapy reduced intensive care unit admissions and/or mortality in COVID-19 patients. Med Mal Infect. 2020;50(5):397-400.

Aslan M, Sabaz MS, Yilmaz R, Aşar S, Şeker YT, Hergünsel GO. Effect of pulsed corticosteroids and tocilizumab on hyperinflammation in COVID-19 patients with acute respiratory distress syndrome. Journal of Acute Disease. 2021;10(5):195-201.

CrossRef

Kılıç Erol P, Kaya E, Şahin AS. Corticosteroid use in severe COVID-19 and factors associated with secondary infection and mortality among patients admitted to the intensive care unit. Bagcilar Med Bull. 2025;10(2):182-192.

CrossRef