Öz
Prematüre bebekler, immün sistemlerinin henüz olgunlaşmamış olması ve bağırsak mikrobiyotasındaki dengesizlik nedeniyle geç başlangıçlı sepsis ve nekrotizan enterokolit (NEC) açısından yüksek risk altındadır. Son yıllarda probiyotikler, bu komplikasyonların önlenmesinde destekleyici bir yaklaşım olarak dikkat çekmektedir. Bu derlemede, 2020-2025 yılları arasında yayımlanan randomize kontrollü çalışmalar ve meta-analizler incelenerek, probiyotik desteğinin NEC, sepsis ve mortalite üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Literatür taraması PubMed, Cochrane ve Scopus veri tabanları kullanılarak sistematik olarak yapılmıştır. Derlemede ayrıca en sık kullanılan suşlar, doz rejimleri, uygulama zamanı, güvenlik verileri ve uluslararası kılavuz önerileri ele alınmıştır. Bulgular, özellikle çoklu suş içeren preparatların NEC insidansını anlamlı düzeyde azalttığını ve mortalite oranlarında da sınırlı da olsa olumlu etkiler sağlayabildiğini göstermektedir. Sepsisi önleyici etkiler ise çalışmalara göre değişkenlik göstermekte; kullanılan suşlara, çalışmanın kalitesine ve klinik koşullara bağlı olarak farklılık arz etmektedir. Probiyotik kaynaklı sepsis olguları oldukça nadir bildirilmiş olsa da, kullanılan ürünlerin kalite kontrolü ve güvenilirliği kritik önemdedir. Uygun suşlar dikkatli bir klinik gözetim altında kullanıldığında, probiyotikler özellikle NEC’nin önlenmesinde değerli bir destekleyici yaklaşım olarak öne çıkmaktadır.
Anahtar Kelimeler:
Mikrobiyota, nekrotizan enterokolit, preterm bebek, probiyotik, sepsis, yenidoğan
Kaynaklar
1Ma Y, Peng X, Zhang J, Zhu Y, Huang R, Li G, et al. Gut microbiota in preterm infants with late-onset sepsis and pneumonia: a pilot case-control study. BMC Microbiol. 2024;24(1):272.
2Shane AL, Sánchez PJ, Stoll BJ. Neonatal sepsis. Lancet. 2017;390(10104):1770-1780.
3Niño DF, Sodhi CP, Hackam DJ. Necrotizing enterocolitis: new insights into pathogenesis and mechanisms. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2016;13(10):590-600.
4Kim CS, Claud EC. Necrotizing enterocolitis pathophysiology: how microbiome data alter our understanding. Clin Perinatol. 2019;46(1):29-38.
5Sharif S, Meader N, Oddie SJ, Rojas-Reyes MX, McGuire W. Probiotics to prevent necrotising enterocolitis in very preterm or very low birth weight infants. Cochrane Database Syst Rev. 2023;7(7):CD005496.
6Thomas JP, Raine T, Reddy S, Belteki G. Probiotics for the prevention of necrotising enterocolitis in very low-birth-weight infants: a meta-analysis and systematic review. Acta Paediatr. 2017;106(11):1729-1741.
7Wang Y, Florez ID, Morgan RL, Foroutan F, Chang Y, Crandon HN, et al. Probiotics, prebiotics, lactoferrin, and combination products for prevention of mortality and morbidity in preterm infants: a systematic review and network meta-analysis. JAMA Pediatr. 2023;177(11):1158-1167. Erratum in: JAMA Pediatr. 2024;178(1):99.
8Deshpande G, Jape G, Rao S, Patole S. Benefits of probiotics in preterm neonates in low-income and medium-income countries: a systematic review of randomised controlled trials. BMJ Open. 2017;7(12):e017638.
9Athalye-Jape G, Rao S, Patole S. Lactobacillus reuteri DSM 17938 as a probiotic for preterm neonates: a strain-specific systematic review. JPEN J Parenter Enteral Nutr. 2016;40(6):783-794.
10van den Akker CHP, van Goudoever JB, Shamir R, Domellöf M, Embleton ND, Hojsak I, et al. Probiotics and preterm infants: a position paper by the European Society for Paediatric Gastroenterology Hepatology and Nutrition Committee on Nutrition and the European Society for Paediatric Gastroenterology Hepatology and Nutrition Working Group for probiotics and prebiotics. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2020;70(5):664-680.
11Liu H, Wang B, Lu T, Pei Y. Safety and efficacy of probiotics in the prevention of necrotizing enterocolitis in premature and/or low-birthweight infants: a systematic review and meta-analysis. Transl Pediatr. 2022;11(2):249-259.
12US Food and Drug Administration (FDA). Important safety information: FDA advises hospitals to avoid using probiotic products in preterm infants. [Internet]. 2023. Available from:https://www.fda.gov/food/alerts-advisories-safety-information
13Poindexter B; Committee on Fetus and Newborn. Use of probiotics in preterm infants. Pediatrics. 2021;147(6):e2021051485. Erratum in: Pediatrics. 2021;148(6):e2021054370.
14Care of Preterm or Low Birthweight Infants Group. New World Health Organization recommendations for care of preterm or low birth weight infants: health policy. EClinicalMedicine. 2023;63:102155.
15Batista VL, De Jesus LCL, Tavares LM, Barroso FLA, Fernandes LJDS, Freitas ADS, et al. Paraprobiotics and postbiotics of Lactobacillus delbrueckii CIDCA 133 mitigate 5-FU-induced intestinal inflammation. Microorganisms. 2022;10(7):1418.
16Sundram TKM, Tan ESS, Lim HS, Amini F, Bustami NA, Tan PY, et al. Effects of ambient particulate matter (PM 2.5 ) exposure on calorie intake and appetite of outdoor workers. Nutrients. 2022;14(22):4858.
17Li S, Tantibhadrasapa A, Buddhasiri S, Boonpan P, Sukjoi C, Mongkolkarvin P, et al. Probiotic, paraprobiotic, and postbiotic activities of Lactiplantibacillus plantarum KUNN19-2 against non-typhoidal Salmonella serovars. Int J Mol Sci. 2025;26(5):1821.
18Alshaikh BN, Ting J, Lee S, Lemyre B, Wong J, Afifi J, et al. Effectiveness and risks of probiotics in preterm infants. Pediatrics. 2025;155(3):e2024069102.
19The guideline of the enteral feeding of preterm neonates. [Internet]. Turkish Neonatal Society Guidelines 2025. [cites 2025 Apr 13];46. Available from:https://neonatology.org.tr/tani-tedavi-protokolleri
